Szlaki komunikacyjne i handlowe między Grecją, centralnymi Bałkanami i przedrzymską Dacją (vi-iv w. p.n.e.)

_________________________________

  • Aleksandra Jankowska Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Słowa kluczowe: archaiczna i klasyczna Grecja, greckie kolonie, centralne Bałkany, przedrzymska Dacja, szlaki handlowe, elity wojowników

Abstrakt

Motywacją Greków dla podtrzymywania dalekich kontaktów była między innymi chęć i potrzeba pozyskania cennych metali. Tworzone kontakty handlowe opierały się na świadomym zrozumieniu pomiędzy społecznościami znajdującymi się na szlaku a kontrola nad przestrzenią umożliwiała ich realizację. Kolonie powstawały w wyniku umów z rdzenną ludnością, które mogły regulować zarówno użytkowanie ziemi jak i eksploatację lokalnych zasobów. Znaleziska obejmują zarówno północną i centralną część Bałkanów (aż po Panonię) jak i Dobrudżę, Besarabię, Mołdawię aż po wyżyną transylwańską od VI w. p.n.e, z wyraźnym wzrostem ilości przedmiotów, kontaktów i interakcji rozpoczynającym się w okresie między II połową IV w. p.n.e. a III w. p.n.e. Produkty greckich ośrodków docierały wzdłuż ustanowionej sieci wymiany, związków wzajemności i prawdopodobnie posiadały symboliczne znaczenie wśród elit, dla których były przeznaczone. Odzwierciedlają one istotną zmianę społeczną, gdy ostentacyjne bogactwo staje się niezbędnym warunkiem władzy politycznej. Wydaje się, że elity wojownicze odegrały tu szczególnie widoczną rolę właściwie od końca VI w. p.n.e., od powstawania tak zwanych grobów książęcych po osady hellenizujące. Ekonomia polityczna wytworzyła inną platformę porozumienia elit. Wspólne doświadczenia o charakterze rytualnym, symbolicznym, biesiadowanie, a także sposobność gromadzenia siły roboczej prowadziła do wytworzenia statusu określonych grup wewnątrz systemu redystrybucji. Z greckiej perspektywy hellenizacja staje się wówczas pewnym „produktem ubocznym”, nie zaś celem samym w sobie, nawet jeśli społeczności rdzenne pewne idee, styl życia czy wreszcie określone przedmioty adoptują zgodnie z własnymi potrzebami.

Opublikowane
2019-10-22
Dział
Artykuły