Ułóżmy zwłoki i podnieśmy libację – rekonstrukcja grobu kurhanowego na polu bitwy z III tysiąclecia p.N.E. W starożytnej Mezopotamii

Słowa kluczowe: wojskowość mezopotamska, kurhany bitewne, berūtum, SAḪAR.DU6.TAG4, Stela Sępów

Abstrakt

Niniejszy artykuł omawia zagadnienie kurhanów bitewnych spotykanych w tekstach mezopotamskich pod sumeryjską nazwą SAḪAR.DU6.TAG4, DU6.SAR ĜAR, KI.GAL. Sądzi się, że ich akadyjskim ekwiwalentem są berūtum, damtum oraz gurunnu. jednakże należy podkreślić, że taka interpretacja nie jest do końca pewna. W związku z tym, iż problematyka tych intrygujących struktur jest obecnie przedmiotem intensywnej dyskusji, prezentowana praca stara się zmienić dotychczasową trajektorię dociekań, koncentrując się głównie na ich cechach konstrukcyjnych, gdyż zagadnienie to, nie było dotąd przedmiotem osobnych badań. W niniejszej pracy zaproponowano rekonstrukcję kurhanu bitewnego w oparciu o nikłe dokumenty zapisane pismem klinowym oraz źródła ikonograficzne, do których należy zaliczyć słynną Stele Sępów oraz tzw. Sztandar z Ur. Prezentowane badania dotyczą kurhanu bitewnego usypanego z ciał własnych, poległych wojowników w odróżnieniu od podobnego obiektu, składającego się z ciał zabitych wrogów, lecz niezabezpieczonego, w celu wystawienia ludzkich szczątków na profanacje. Autor przedstawia najważniejsze elementy architektury berūtum, wskazując, że opisywane obiekty mogły posiadać specjalny system odpływu, porównywalny z rurami libacyjnymi (a-pap/a-pa4), odgrywającymi istotna rolę w kulcie poświęconym zmarłym przodkom.

Bibliografia

Cohen, Andrew C. 2005. Death Rituals, Ideology and the Development of Early Mesopotamian Kingship. Toward a New Understanding of Iraq’s Royal Cemetery of Ur. Leiden: Brill.

Cohen Mark E. 1993. The Cultic Calendars of the Ancient Near East. Bethesda: CDL Press.

Cooper Jerrold S. 1986. Presargonic Inscriptions. Sumerian and Akkadian Royal Inscriptions, vol. 1. New Haven: American Oriental Society.

Cooper Jerrold S. 1983. Reconstructing History from the Ancient Inscriptions The Lagash-Umma Border Conflict. Malibu: Undena Publica¬tions.

Edzard Dietz Otto. 1997. Gudea and His Dynasty. The Royal Inscriptions of Mesopotamia. Ear¬ly Periods, vol. 3/1. Toronto, Buffalo, London: University of Toronto Press.

Farber Walter. 1995. Witchcraft, Magic, and Div¬ination in ancient Mesopotamia. In Civilizations of the Ancient Near East, vol. III. J.M. Sasson, J. Baines, G. Beckman, K.S. Rubinson (eds.), 1895-1909. New York: Charles Scribner’s Sons, Macmillan Library Reference USA.

Frankfort Henri. 1970. The Art and Architecture of the Ancient Orient. The Penguin Books.

Frankfort Henri. 1933. Tell Asmar, Khafaje and Khorsabad. Second Preliminary Report of the Iraq Expedition, OIC 16, Chicago, Illinois: The University of Chicago Press.

Frayne Douglas R. 2008. Presargonic Period (2700-2350 B.C). The Royal Inscriptions of Mesopotamia. Early Periods, vol. 1. Toronto: University of Toronto Press.

Frayne Douglas R. 1997. Ur III Period (2112-2004 BC). The Royal Inscriptions of Mesopotamia, Early Periods, vol. 3, 2. Toronto: University of Toronto Press.

Frayne Douglas R. 1993. Sargonic and Gutian Periods (2334-2113 BC). The Royal Inscriptions of Mesopotamia. Early Periods, vol. 2, Toronto: University of Toronto Press.

Frayne Douglas R. 1990. Old Babylonian Period (2003-1595 BC). The Royal Inscriptions of Mesopotamia. Early Periods, vol. 4. Toronto: University of Toronto Press.

George Andrew. 1999. The Epic of Gilgamesh. London: The Penguin Press.

Hallo William W. 1957. Early Mesopotamian Royal Titles: A Philologic and Historical Analysis. AOS 43. New Haven: Yale University Press.

Hansen Donald P. 1998. Art of the Royal Tombs: A Brief Interpretation. In Treasures from the Royal Tombs of Ur, R.L. Zettler, L. Horne (eds.), 43-75. Philadelphia: University of Pennsylvania Museum.

Jastrow Morris. 1915. The Civilization of Babylonia and Assyria. Its Remains, Language, History Religion, Commerce, Law, Art and Literature. Philadelphia, London: J.B. Lippincott Compa¬ny. [Source of the image].

Jonker Gerdien J. 1995. The Topography of Remembrance. The Dead, Tradition and Collective Memory in Mesopotamia. Leiden: Brill.

Katz Dina. 2003. The Image of the Netherworld in the Sumerian Sources. Bethesda: CDL Press.

Kramer Samuel M. 1967. The Death of Ur-Nammu and His Descent to the Netherworld, JCS 21, 104-122.

Nissen Hans. J. 1988. The Early History of the Ancient Near East 9000-2000 B.C. Chicago: Uni¬versity of Chicago Press.

Parrot André. 1960. Sumer. Thames and Hudson.

Postgate John N. 1992. Early Mesopotamia. Society and Economy at the Down of History. London: Routledge Press.

Reade Julian. 2003. The Royal Tombs of Ur. In Art of the First Cities. The Third Millennium BC. from the Mediterranean to the Indus, J. Aruz and R. Wallenfalz (ed.), 93-134. New York, New Haven, London: The Metropolitan Museum of Art, Yale University Press.

Richardson Seth. 2007. Death and Dismemberment in Mesopotamia. Discorporation Between the Body and Body Politic. In Performing Death. Social Analyses of Funerary Traditions in the Ancient Near East and Mediterranean, Oriental Institute Seminars, vol. 3, N. Laneri (ed.), 189-208. Chicago: The University of Chicago.

Roaf Michael. 1990. Cultural Atlas of Mesopotamia and the Ancient Near East. Oxford: Equinox.

Scurlock JoAnn. 2006. Magico-Medical Means of Treating Ghost-Induced Illnesses in Ancient Mesopotamia. Leiden: Brill, Styx.

Selz Gebhard J. 2015. The Burials after the Battle. Combining textual and visual evidence. In It’s a Long Way to a Historiography of the Early Dynastic Period(s), R. Dittmann, G.J. Selz, E. Rehm (eds.), 387-404. Münster: Ugarit Verlag.

Selz Gebhard. 1995. Untersuchungen zur Götterwelt des altsumerischen Stadtstaates von Lagaš. Philadelphia: The University of Penn¬sylvania Museum.

Westenholz Aage. 1970. berūtum, damtum and Old Akkadian KI.GAL: Burial of Dead Enemies in Ancient Mesopotamia, AfO 23, 27-31.

Winter Irene. 2010a. After the Battle is Over: The Stele of The Vultures and the Beginning of Historical Narrative in the Art of the Ancient Near East. In On Art in the Near East. From the Third Millennium B.C.E., vol. 2, T. Schneider (ed.), 3-51. Leiden: Brill.

Winter Irene. 2010b. Eannatum and the «King of Kiš». Another look at the Stele of the Vultures and ‘Cartouches’ in Early Sumerian Art. W: On Art in the Near East. From the Third Millennium B.C.E., vol. 2, T. Schneider (ed.), 53-64. Leiden: Brill.

Woolley Charles L. 1934. Ur Excavations. The Royal Cemetery, vol. 2. The Trustees of the Two Museums.
Opublikowane
2019-12-30
Dział
Artykuły