Kształtowanie się miejskiej sieci osadniczej województwa łódzkiego

Słowa kluczowe: miary centrograficzne, dendryt wrocławski, kernel function, GIS, geostatystyka

Abstrakt

: Artykuł przedstawia proces kształtowania się miejskiej sieci osadniczej województwa łódzkiego w ujęciu geograficzno-historycznym oraz geostatystycznym. Badania wykorzystywały zarówno proste statystyki, jak i analizę przestrzenną, m.in. dendrytu wrocławskiego, metod centrograficznych oraz funkcji gęstości (kernel function). Dane opracowano tak, aby można było zastosować metody i narzędzia GIS. W artykule zaprezentowano analizę ilościową, przestrzenną i dynamiczną zmian miejskiej sieci osadniczej województwa łódzkiego. Do tego celu wykorzystano informacje o miastach leżących w gra-nicach współczesnego województwa łódzkiego, takie jak: czas lokacji tych miast, ich liczbę, położenie geograficzne oraz liczbę mieszkańców. Uzyskane wyniki dały podstawę do wskazania roli, jaką pełni w tej sieci główne miasto, czyli Łódź – stolica województwa i inne miasta wchodzące w skład aglomeracji łódzkiej, oraz umożliwiły prezentację procesów zachodzących w strukturze miast i ich rozmieszczeniu.

Bibliografia

Bandurka M. 1995. Zmiany administracyjne i terytorialne ziem województwa łódzkiego w XIX i XX wieku. Łódź: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Urząd Wojewódzki w Łodzi, Archiwum Państwowe w Łodzi.

Baranowski B. 1979. Województwo piotrkowskie. Monografia regionalna. Zarys dziejów, obraz współczesny, perspektywy rozwoju. Uniwersytet Łódzki, Łódź-Piotrków Trybunalski.

Dylik J.1948. Rozwój osadnictwa w okolicach Łodzi. ŁTN, Łódź.

Dylik J. 1971. Województwo ze stolicą bez antenatów. Szlakami Nauki 15, ŁTN, Łódź.

Ebdon D. 1985. Statistics in Geography. Oxford, Basil Blackwell.

Figlus T. 2014. Znaczenie czynników prawno-politycznych w procesie kształtowania wiejskiej sieci osadniczej dawnego województwa łęczyckiego i sieradzkiego w okresie przedrozbiorowym. Acta Universitatis Lodziensis, Folia Geographica SocioOeconomica 17: 203-234.

Hayford J.F. 1902. What is the Center of An Area, or the Center of a Population? Publications of the American Statistical Association 8: 47-58. URL: http://www.jstor.org/stable/2276137.

Jażdżewska I. 1999. Przemiany miejskiej sieci osadniczej woj. łódzkiego w XX wieku. W: J. Jakób-czyk-Gryszkiewicz, K. Kłysik (red.) Nauki geograficzne a edukacja społeczeństwa 2. Region łódzki. PTG, Łódź: 80-89.

Jażdżewska I. 2002. Zróżnicowanie cech społeczno-ekonomicznych aglomeracji łódzkiej w 2000 r. W: I. Jażdżewska (red.) Współczesne formy osadnictwa miejskiego i ich przemiany. XV Konwersatorium Wiedzy o Mieście. ŁTN, Łódź: 99-107.

Jażdżewska I. 2006. Zmiana położenia środka ciężkości miast i ludności miejskiej w Polsce w XX wieku. Przegląd Geograficzny 78: 561-574.

Jażdżewska I. 2017. Changes in population density of the urban population in southern Poland in the period 1950-2011 against the background of political and economic transformation. Miscellanea Geographica 21(3): 103-113. https://doi. org/10.1515/mgrsd-2017-0017

Jażdżewska I. 2018. The use of centrographic measures in analysing the dispersion of historic factories, villas and palaces in Łódź (Poland). Folia Geographica 1(1): 50-61.

Kostrubiec B. 1971. Analiza matematyczna zbioru osiedli województwa opolskiego. W: S. Golachowski (red.) Struktury i procesy osadnicze. Instytut Śląski w Opolu, Opole–Wrocław: 9-66.

Koter M. 1974. Środowisko przyrodnicze obszaru obecnej Łodzi jako podłoże rozwoju osadnictwa w okresie przedprzemysłowym. Materiały i Studia. Rada Naukowa przy Prezydencie Miasta Łodzi.

Koter M. 1999. Historyczne uwarunkowania powstania i rozwoju regionu łódzkiego. Ziemia łódzka. Marrow S.A. Łódź: 9-28.

Kulesza M. 1994. Ślady wczesnomiejskich osad targowych w planach niektórych miast wschodniej Wielkopolski. W: M. Koter, J. Tkocz (red.) Zagadnienia geografii historycznej osadnictwa w Polsce. Materiały konferencyjne, Toruń-Łódź: 89-103.

Kulesza M., Koter M. 1998. Kształtowanie się sieci miast na obszarze Polski Środkowej. W: A. Werwicki (red.) Transformacja społeczno-ekonomiczna Polski. Wyd. UŁ, Łódź: 17-37.

Liszewski S. 1989. Przemiany osadnictwa w regionie miejskim Łodzi. Prace Geograficzne IGiPZ PAN 152: 123-138.

Liszewski S. 2010. Kształtowanie miejskiej sieci osadniczej regionu metropolitalnego. Przykład metropolii Łódzkiej. W: S. Ciok, P. Migoń (red.) Przekształcenia struktur regionalnych. Aspekty społeczne, ekonomiczne i przyrodnicze. Uni-wersytet Wrocławski: 47-69.

Longley P.A., Goodchild M.F., Magiure D.J., Rhind D.W. 2008. GIS. Teoria i praktyka. PWN, Warszawa.

Rosin R. 1959. Studia z dziejów miast dawnych województw łęczyckiego i sieradzkiego (XII-XVI w.). Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych Łódzkiego Towarzystwa Naukowego 14(1).

Rosin R. 1971. Miasta regionu łódzkiego. Próba periodyzacji dziejów. Region Łódzki. Studia i Materiały 1.

Rosin R. 1980. Historia regionu w okresie przedrozbiorowym. W: W. Piotrowski (red.) Województwo sieradzkie. Zarys dziejów, obraz współczesny, perspektywy rozwoju. Wyd. UŁ, Łódź-Sie-radz: 86-96.

Silverman B.V. 1981. Using Kernel Density Estimates to Investigate Multimodality. Journal of the Royal Statistical Society, Series B (Methodological) 43(1): 97-99.

Sobczyński M., Głowacka W. 2000. Układ lokalizacyjny miast województwa łódzkiego a christallerowski model sieci osadniczej. W: W. Michalski, M. Sobczyński (red.) Potencjał rozwojowy sieci miast regionu łódzkiego. Studia Regionalne 27, Rządowe Centrum Studiów Strategicznych: 13-42.

Opublikowane
2019-12-22
Dział
Artykuły