MIT MESJASZA W KSIĘGACH JAKUBOWYCH OLGI TOKARCZUK

Słowa kluczowe: Mesjasz; mit; Księgi Jakubowe; Olga Tokarczuk; Jakub Frank; Jezus Chrystus; Sabbataj Cwi; Ewa Frank

Abstrakt

 Olga Tokarczuk’s The Books of Jacob tells the little-known story of the (pseudo-)Messiah, Jacob Leibovitz Frank. Yet the motif of the Messiah recurs in the novel also in other contexts. Apart from Jacob Frank, it features such characters as: Jesus Christ, Sabbata Zevi, Barukhia, and Eve Frank. With this in mind, the article analyzes the reader’s expectations connected with the figure of the Messiah, the representations of the myth of the Messiah in Tokarczuk’s novel, and the way in which salvation is defined in the text.

Bibliografia

Barthes Roland. 2008. Mitologie. Przeł. Adam Dziadek. Warszawa: Aletheia.

Cieślik Krzysztof. 2016. Arcydzieła mniemane. Protokół dostępu: http://archiwum.rp.pl/artykul/1308383-Arcydziela-mniemane.html [4.12.2018].

Czapliński Przemysław. 2014. „Księgi Jakubowe” czyli dwieście lat samotności. Protokół dostępu: http://wyborcza.pl/1,75410,16835955,_Ksiegi_Jakubowe___czyli_dwiescie_lat_samotnosci_.html?disableRedirects=true [4.12.2018].

Czeremski Maciej. 2009. Struktura mitów. W stronę metonimii. Kraków: „NOMOS”.

Doktór Jan. 1991. Jakub Frank i jego nauka. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN.

Doktór Jan. 1998. Śladami Mesjasza-Apostaty. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Dul-Kuźniar Magdalena. 2013. „Anna In w grobowcach świata” – Olgi Tokarczuk „przepisywanie” mitu. W: Światy Olgi Tokarczuk. Red. Magdalena Rabizo-Birek i in. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego. S. 181–197.

Eliade Mircea. 1970. Sacrum, mit, historia. Przeł. Anna Tatarkiewicz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Eliade Mircea. 1994. Historia wierzeń i idei religijnych. T. II. Tłum. Stanisław Tokarski. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Eliade Mircea. 2008. Sacrum a profanum. Przeł. Bogdan Baran. Warszawa: Aletheia.

Frye Northrop. 1977. Mit, fikcja i przemieszczenie. Tłum. Elżbieta Muskat-Tabakowska. W: Studia z teorii literatury. Archiwum przekładów „Pamiętnika Literackiego”. Red. Michał Głowiński i in. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. S. 289–308.

Grunfeld Isidor. 2011. Szabat. Tłum. Ilona Mańka-Marcisz. Kraków: „Pardes”.

Jelonek Tomasz. 2007. Chasydzi. Radośni mistycy żydowscy. Kraków: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów.

Klik Marcin. 2016. Teorie mitu. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Kuźma Erazm. 1992. Mit w literaturze, mitotwórstwo. W: Słownik literatury polskiej XX wieku. Red. Janusz Sławiński. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. S. 636–647.

Maciejko Paweł. 2014. Wieloplemienny tłum. Jakub Frank i ruch frankistowski. 1755–1816. Gdańsk: Wydawnictwo w Podwórku.

Pietrych Krystyna. 2015. „Księgi Jakubowe”: powieść współczesna. „Nowe Książki: przegląd nowości wydawniczych”, nr 2. S. 71–72.

Pietrych Krystyna. 2017. Historie palimpsestowe Olgi Tokarczuk. Literackie zabawy (z) Eco? W: Ecowskie inspiracje: semiotyka w komunikacji i kulturze. Red. Artur Gałkowski i in. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. S. 153–172.

Polski słownik judaistyczny. 2003. Red. Zofia Borzymińska, Rafał Żebrowski. T. 1 i 2. Warszawa: Prószyński i S-ka.

Połtyn Joanna. 2018. Prywatne światy gnostyczne. W: Miejsca, ludzie, opowieści: o twórczości Andrzeja Stasiuka. Red. Magdalena Rabizo-Birek i in. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego. S. 283–299.

Scholem Gershom. 1996. Kabała i jej symbolika. Przeł. Ryszard Wojnakowski. Kraków: Aletheia.

Słownik wyrazów obcych. 1996. Red. Elżbieta Sobol. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Sobolewska Justyna. 2007. Mit nomadów. „Przekrój”, nr 41. S. 68.

Starzyk Kamila. 2013. Kobiety w światach Olgi Tokarczuk. W: Światy Olgi Tokarczuk.

Red. Magdalena Rabizo-Birek i in. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego. S. 46–65.

Sulima Zygmunt Lucjan. 2014. Historia Franka i frankistów. Kraków: Armoryka.

Śpiewak Paweł. 2004. Księga nad księgami. Midrasze. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Tokarczuk Olga. 2005. Dom dzienny, dom nocny. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Tokarczuk Olga. 2007. Bieguni. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Tokarczuk Olga. 2014. Księgi Jakubowe, albo Wielka podróż przez siedem granic, pięć języków i trzy duże religie, nie licząc tych małych. Opowiadana przez zmarłych, a przez Autorkę dopełniona metodą koniektury, z wielu rozmaitych ksiąg zaczerpnięta, a także wspomożona

imaginacją, która to jest największym naturalnym darem człowieka. Mądrym dla Memoryału, Kompatriotom dla Refleksji, Laikom dla Nauki, Melancholikom zaś dla Rozrywki. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Wehr Gerhard. 2005. Kabała. Tłum. Izabela Słotwińska. Białystok: Studio Astropsychologii.

Wiśniewski Radosław. 2015. Rozdroża wybitności. „Odra”, nr 3. S. 82–85. „Zemirot Pardes Lauder”. Pieśni Szabatowe i Błogosławieństwo po jedzeniu. 2002. Red. Sacha Pecaric. Kraków: „Pardes”.

Opublikowane
2019-11-21
Dział
Artykuły