Narodowo-kulturowa i językowa tożsamość uczniów polskich szkół na Ukrainie

_________________________________

  • Łesia Korol Narodowy Uniwersytet Lwowski im. Iwana Franki, Wydział Filologiczny, Katedra Filologii Polskiej, Ukraina https://orcid.org/0000-0002-4118-3291
Słowa kluczowe: tożsamość narodowa, język polski, Polacy na Ukrainie, bilingwizm

Abstrakt

W artykule przedstawiona została obecna sytuacja językowa w środowisku uczniów pięciu szkół ogólnokształcących na Ukrainie z polskim językiem nauczania. Uczniowie utrzymują wyniesioną z domu regionalną polszczyznę południowokresową oraz uczą się w szkole języka polskiego. Młode pokolenie Polaków mieszkających na Ukrainie jest wielojęzyczne. Badania socjolingwistyczne pokazują, że dla uczniów polskich szkół w codziennej komunikacji ważne są trzy języki: polski, ukraiński i rosyjski. Młodzi Polacy są przywiązani do języka polskiego. Nie ma w nich negatywnego nastawienia do jego regionalnego wariantu – jednak są przekonani, że można go używać tylko w niektórych sytuacjach komunikacyjnych (nieoficjalnych). Podsumowując wyniki badania, można argumentować, że polska młodzież na Ukrainie identyfikuje się jako odrębna grupa. Język polski pełni w jej przypadku nie tylko funkcję komunikacyjną, ale też manifestacyjną, przy czym ta druga jest faktycznym czynnikiem kształtowania tożsamości. Dlatego tożsamość językowa jest postrzegana jako część tożsamości etnicznej/narodowej. Ważnym elementem przynależności Polaków na Ukrainie do narodu polskiego jest też członkostwo w Kościele katolickim oraz przestrzeganie i zachowanie polskich tradycji ludowych i religijnych.

 

BIBLIOGRAFIA

Dawlewicz Mirosław, 2000, Słownictwo socjolektu młodzieży polskiego pochodzenia w Wilnie, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa.

Geben Kinga, 2003, Świadomość i kompetencja językowa a warstwy leksykalne w idiolektach młodzieży polskiego pochodzenia na Wileńszczyźnie, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa.

Geben Kinga, Zielińska Maria, 2016, Sytuacja socjolingwistyczna a kompetencja leksykalno-słowotwórcza młodzieży ze szkół polskich z Solecznik (Litwa) i Gródka (Ukraina), „Prace Filologiczne”, t. LXIX, s. 155–168.

Hofmański Wojciech, 2015, Język – tożsamość – komunikacja, „Slavia Occidentalis”, t. 72(1), s. 27–37.

Komorowska Hanna, 2017, Język a tożsamość. Język pierwszy, drugi i obcy a sukcesy i niepowodzenia szkolne, „Neofilolog”, nr 49/1, s. 7–24.

Kurzowa Zofia, 1985, Polszczyzna Lwowa i kresów południowo-wschodnich do 1939 roku, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Kraków.

Polański Kazimierz, red., 2003, Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.

Rieger Janusz, 2002, Język mniejszości – z problematyki badawczej w odniesieniu do polszczyzny na Wschodzie i języka ukraińskiego w Polsce, w: tegoż, red., Język mniejszości w otoczeniu obcym, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa, s. 9–16.

Sękowska Elżbieta, 1994, Język zbiorowości polonijnych w krajach anglojęzycznych. Zagadnienia leksykalno-słowotwórcze, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Smolicz Jerzy Jarosław, 1990, Kultura i nauczanie w społeczeństwie wieloetnicznym, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Sojka-Masztalerz Helena, 1999, Niektóre zjawiska słowotwórcze i leksykalne we współczesnej polszczyźnie lwowian, w: J. Rieger, red., Studia nad polszczyzną kresową, t. IX, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa, s. 237–242.

Szczepański Marek, Śliz Anna, 2010, Dylematy regionalnej tożsamości. Przypadek Górnego Śląska, „Nowe Zagłębie”, nr 6, s. 17–20.

Zielińska Maria, 2011, Rola polszczyzny w życiu młodych użytkowników języka polskiego na Ukrainie Zachodniej w: I. Kotuna, P. Nowak, red., Język. Komunikacja. Informacja. Polityka językowa w Europie Środkowo-Wschodniej, t. 6, Wydawnictwo Sorus, Poznań, s. 127–134.

Opublikowane
2020-01-19
Dział
Artykuły