Ocena wiarygodności modeli wczesnego ostrzegania na przykładzie małych i średnich przedsiębiorstw z sektora przemysłu i usług

Słowa kluczowe: upadłość, modele wczesnego ostrzegania, analiza finansowa, sytuacja finansowa

Abstrakt

Przedmiot badań: Ocena wiarygodności prognostycznej modeli wczesnego ostrzegania.

Cel badawczy: Określenie, który z modeli wczesnego ostrzegania może charakteryzować się najwyższą wiarygodnością prognostyczną.

Metoda badawcza: Przegląd literatury i weryfikacja wybranych narzędzi wczesnego ostrzega­nia. W badaniu wykorzystano 14 modeli: 8 modeli dyskryminacji, 5 modeli logitowych i 1 model scoringowy. Badanie zostało oparte na danych finansowych pochodzących z próby 120 podmio­tów sklasyfikowanych jako małe i średnie przedsiębiorstwa z sektora przemysłu i usług.

Wyniki: Wyniki badań dowodzą skuteczności modeli wczesnego ostrzegania w ocenie kondycji finansowej przedsiębiorstw. Wszystkie modele dokładnie zdiagnozowały ponad 60% badanych podmiotów. Najwyższe wyniki osiągnięto, stosując model scoringowy oraz modele dyskrymina­cyjne R. Jagiełło. Na podstawie otrzymanych wyników można w przyszłości dokonywać selekcji poszczególnych modeli przy wyborze narzędzi do badania sytuacji finansowej przedsiębiorstw, kierując się odsetkiem trafnych diagnoz.

Bibliografia

Abdullah N.A.H., Halim A., Ahmad H., Rus R.M., Predicting Corporate Failure of Malaysia’s Listed Companies: Comparing Multiple Discriminant Analysis, Logistic Regression and the Hazard Model, International Research Journal of Finance and Economics 2008/15, pp. 201–217.

Altman E.I., Financial Ratios. Discriminant Analysis and the Prediction of Corporate Bankruptcy, Journal of Finance, September 1968/4, pp. 589–609.

Altman E.I., Hotchkiss E., Trudności finansowe a upadłość firm. Jak przewidzieć upadłość i jej uniknąć, jak analizować i inwestować w zadłużenie firm zagrożonych, CeDeWu, Warszawa 2007, p. 22.

Antonowicz P., Zastosowanie macierzy klasyfikacji przedsiębiorstw do oceny zdolności predykcyjnych 52 modeli z-score, Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej, 2010/272/1, Zarządzanie i Marketing z. 17, pp. 402–412.

Appenzeller D., Szarzec K., Prognozowanie zagrożenia upadłością polskich spółek publicznych, Rynki Terminowe 2004/1, pp. 120–128.

Aziz M.A., Dar H.A., Predicting corporate bankruptcy – where we stand?, Corporate Governance Journal 2006/6/1, pp. 18–33.

Back B., Laitinen T., Sere K., Neural networks and genetic algorithms for bankruptcy predictions, Expert Systems with Applications 1996/11/4, pp. 407–413.

Balina R., Skuteczność wybranych modeli dyskryminacyjnych na przykładzie branży robót budowlanych, in: D. Zarzecki (ed.), Czas na pieniądz. Zarządzanie finansami. Upowszechnienie i transfer wyników badań, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 689, Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 50, Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2012, pp. 231–238.

Chin-Fook B. Yap, Gun-Fie Yong D., Wai-Ching Poon, How Well Do Financial Ratios and Multiple Discriminant Analysis Predict Company Failures in Malaysia, International Research Journal of Finance and Economics 2010/54, pp. 166–177.

Czapiewski L., Efektywność wybranych modeli dyskryminacyjnych w przewidywaniu trudności finansowych polskich spółek giełdowych, in: B. Bernaś (ed.), Zarządzanie finansami – teoria i praktyka, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu 2009/48, pp. 118–128.

Dec P., Kompleksowy system wczesnego ostrzegania przedsiębiorstwa, in: A. Fierla (ed.), Ryzyko w działalności przedsiębiorstw: wybrane aspekty, Warszawa 2009, p. 91.

Gajdka J., Stos D., Wykorzystanie analizy dyskryminacyjnej w ocenie kondycji finansowej przedsiębiorstw, in: R. Borowiecki (ed.), Restrukturyzacja w procesie przekształceń i rozwoju przedsiębiorstw, AE w Krakowie, Kraków 1996, pp. 56–65.

Gołębiowski G., Żywno K., Weryfikacja skuteczności modeli dyskryminacyjnych na przykładzie wybranych spółek giełdowych, Współczesna Ekonomia 2008/7, pp. 31–45.

Gruszczyński M., Modele mikroekonometrii w analizie i prognozowaniu zagrożenia finansowego przedsiębiorstw, Zeszyty PAN, 2003/34, Warszawa, pp. 329–349.

Grzegorzewska E., Runowski H., Zdolności prognostyczne polskich modeli dyskryminacyjnych w badaniu kondycji finansowej przedsiębiorstw rolniczych, Roczniki Nauk Rolniczych seria G, 2008/95/3–4, Warszawa, pp. 83–90.

Hadasik D., Upadłość przedsiębiorstw w Polsce i metody jej prognozowania, Zeszyty Naukowe, Prace Habilitacyjne, z. 153, AE w Poznaniu, Poznań 1998, pp. 140–159.

Hamrol M., Chodakowski J., Prognozowanie zagrożenia finansowego przedsiębiorstwa. Wartość predykcyjna polskich modeli analizy dyskryminacyjnej, Badania Operacyjne i Decyzje 2008, pp. 17–32.

Hamrol M., Czajka B., Piechocki M., Upadłość przedsiębiorstwa – model analizy dyskryminacyjnej, Przegląd Organizacji 2004/6, pp. 34–38.

Hołda A., Prognozowanie bankructwa jednostki w warunkach gospodarki polskiej z wykorzystaniem funkcji dyskryminacyjnej ZH, Rachunkowość 2001/5, pp. 306–310.

Jagiełło R., Analiza dyskryminacyjna i regresja logistyczna w procesie oceny zdolności kredytowej przedsiębiorstw, NBP, Warszawa 2013, pp. 3–101.

Jo H., Han I., Bankruptcy prediction using case-based reasoning, neural networks, and discriminant analysis, Expert Systems with Applications 1997/13/2, pp. 97–108.

Keasey K., Watson R., The Prediction of Small Company Failure: Some Behavioural Evidence for the UK, Journal Accounting and Business Research 1986/17/65, pp. 49–57.

Kim S.Y., Prediction of hotel bankruptcy using support vector machine, artificial neural network, logistic regression, and multivariate discriminant analysis, The Service Industries Journal 2011/31/3, pp. 441–468.

Kitowski J., Metody dyskryminacyjne jako instrument oceny zagrożenia upadłością przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2015, p. 195.

Korol T., Systemy wczesnego ostrzegania przedsiębiorstw przed ryzykiem upadłości, Oficyna Wydawnicza Wolters Kluwer, Warszawa 2010, pp. 135–229.

Laitinen E.K., Chong H.G., Early-warning system for crisis in SMEs: Preliminary evidence from Finland and the UK, Journal of Small Business and Enterprise Development 1998/1/6., p. 89.

Lee S., Sung Choi W., A multi-industry bankruptcy prediction model using backpropagation neural network and multivariate discriminant analysis, Expert Systems with Applications 2013/40/8, pp. 2941–2946.

Mączyńska E., Ocena kondycji finansowej przedsiębiorstw, Życie Gospodarcze 1994/38, pp. 42–45.

Mączyńska E., Zawadzki M., Dyskryminacyjne modele predykcji upadłości przedsiębiorstw, Ekonomista 2006/2, pp. 205–235.

Peel M.J., Peel D.A., Some Further Empirical Evidence on Predicting Private Company Failure, Journal Accounting and Business Research 1987/18/69, pp. 57–66.

Pociecha J., Problemy prognozowania bankructwa firmy metodą analizy dyskryminacyjnej, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica 2007/205, pp. 8–17.

Prusak B., Nowoczesne metody prognozowania zagrożenia finansowego przedsiębiorstw, Difin, Warszawa 2005, pp. 92–131.

Rafiei F.M., Manzari S.M., Bostanian S., Financial health prediction models using artificial neural networks, genetic algorithm and multivariate discriminant analysis: Iranian evidence, Expert Systems with Applications 2011/38 (8), pp. 10210–10217.

Raport roczny Coface, Upadłości i restrukturyzacje firm w Polsce w 2018 r., Warszawa 2019.

Rogowski W.K., Możliwości wczesnego rozpoznawania symptomów zagrożenia zdolności płatniczej przedsiębiorstwa, Bank i Kredyt 1999/6, pp. 56–72.

Sahajwala R., Bergh P., Supervisory Risk Assessment and Early Warning Systems, Basel Committee on Banking Supervision, Working Papers, December 2000/4, p. 7.

Sojak S., Stawicki J., Wykorzystanie metod taksonomicznych do oceny kondycji ekonomicznej przedsiębiorstw, Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, t. 3 (59), ed. L. Bednarski, Warszawa 2001, pp. 36–67.

Stępień P., Strąk T., Wielowymiarowe modele logitowe oceny zagrożenia bankructwem polskich przedsiębiorstw, in: D. Zarzecki (ed.), Czas na pieniądz. Zarządzanie finansami. Finansowanie przedsiębiorstw UE, t. I, Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2004, pp. 135–147.

Szczerbak M., Przyczyny upadłości przedsiębiorstw (na podstawie doświadczeń syndyków i analizy dokumentacji sądowej), praca doktorska, SGH, Warszawa 2006, pp. 37–72.

Waśniewski T., Skoczylas W., Analiza symptomów zagrożeń przedsiębiorstwa, Rachunkowość 1993/12, pp. 437–443.

Wędzki D., Logitowy model upadłości dla gospodarki polskiej – wnioski z badania, in: D. Zarzecki (ed.), Zarządzanie finansami. Finansowanie przedsiębiorstw UE, t. I, Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2004, pp. 477–483.

Wędzki D., Problem wykorzystania analizy wskaźnikowej do przewidywania upadłości polskich przedsiębiorstw – studium przypadków, Bank i Kredyt 2000/5, pp. 54–61.

Opublikowane
2021-08-28
Dział
Artykuły - EKONOMIA