Podróż wielogatunkowa. Genologia i genetyka Podróży do Ziemi Świętej z Neapolu Juliusza Słowackiego

Słowa kluczowe: Juliusz Słowacki, digressional poem, genetic criticism, anthropology of literature, romanticism

Abstrakt

This paper concerns the relation between genology and genetics in the digressive romantic poem Voyage to the Holy Land from Naples (Podroż do Ziemi Świętej z Neapolu) by Juliusz Słowacki. It is perhaps one of his most underestimated works, often treated as a prelude to the popular Beniowski. Voyage to the Holy Land was created during Słowacki’s journey to the East. The whole work took several years to write, which was a time of increased artistic productivity for its author. The poem was developed in a notebook, along with numerous notes, drawings, and journey expenses written down in its margins. For this reason, the author of the article does not focus on the content of the poem, but on its form, and indicates that the chronological development of the text is strongly correlated with the numerous possibilities of interpretation encoded in the various genres that inspired the creation of the poem. For instance, he presents Słowacki’s poem as a silva rerum — a book filled with many kinds of notes and memorabilia, kept by the nobility during the Baroque Period — and a romantic travelogue. The author aims to present the most compelling genological aspects of the poem and in order to do so, he references, among others, genetic criticism, and a methodology that derives from literary anthropology and describes the physical medium which carries the text along.

Bibliografia

Burkot Stanisław (1988), Polskie podróżopisarstwo romantyczne, PWN, Warszawa.

Czermińska Małgorzata (2000), Autobiograficzny trójkąt. Świadectwo, wyznanie i wyzwanie, Universitas, Kraków.

Dąbrowski Roman (1996), Słowackiego dialog z odbiorcą. Podmiot mówiący, narracja, dialog w „Podroży do Ziemi Świętej z Neapolu”, „Beniowskim” i „Królu-Duchu”, Universitas, Kraków.

Gawron Agnieszka (2012), Silva rerum, hasło [w:] Słownik rodzajów i gatunków literackich, red. Gazda G., PWN, Warszawa.

Gazda Grzegorz (2012), Poemat, hasło [w:] Słownik rodzajów i gatunków literackich, red. Gazda
G., PWN, Warszawa.

Głębocki Henryk (2011), Zaginiony raptularz Juliusza Słowackiego z podroży na Wschód (1836–1837) — odnaleziony po 70 latach w zbiorach rosyjskich [w:] Kalinowska M., Juliusza Słowackiego „Podroż do Ziemi Świętej z Neapolu”. Glosy, słowo/obraz terytoria, Gdańsk.

Głowiński Michał (1971), Powieść a dziennik intymny [w:] O prozie polskiej XX wieku. Materiały Konferencji Ogólnopolskiej w Toruniu, listopad 1968, red. Hutnikiewicz A., Zaworska H., IBL PAN, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.

Kalinowska Maria (2011), Juliusza Słowackiego „Podroż do Ziemi Świętej z Neapolu”. Glosy, słowo/ obraz terytoria, Gdańsk.

Kalinowska Maria (2019), Grecka wędrówka poety — notatki na marginesie „greckich” stron
„Raptularza” [w:] „Raptularz wschodni” Juliusza Słowackiego, t. III, red. Kalinowska M., Kiślak E., Przychodniak Z., Wydawnictwo DiG, Wydział Artes Liberales, Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Warszawa–Toruń.

Kridl Manfred (1925), Uwagi wstępne [w:] Słowacki J., Podroż do Ziemi Świętej z Neapolu, z autografu Biblioteki Krasińskich wydał M. Kridl, Warszawa.

Krzywy Roman (2012), Opis podroży, hasło [w:] Słownik rodzajów i gatunków literackich, red. Gazda G., PWN, Warszawa.

Lemann Natalia (2012), Dziennik, hasło [w:] Słownik rodzajów i gatunków literackich, red. Gazda G., PWN, Warszawa.

Libera Leszek (1993), Juliusza Słowackiego „Podroż do Ziemi Świętej z Neapolu”, Pro Scienta, Poznań.

Maziarski Jacek (2012), Reportaż, hasło [w:] Słownik rodzajów i gatunków literackich, red. Gazda G., PWN, Warszawa.

Mikołajewski Łukasz (2011), Pamięć fabularyzowana. Powojenne poprawki w „Szkicach piórkiem” Andrzeja Bobkowskiego [w:] Buntownik, cyklista, kosmopolak: o Andrzeju Bobkowskim i jego twórczości, red. Kowalczyk A.St., Klejnocki J., Wydawnictwo Więź, Warszawa.

Mitosek Zofia (1990), Od dzieła do rękopisu: o francuskiej krytyce genetycznej, „Pamiętnik Literacki”, nr 4.

Nosowska Dorota (2013), Słownik terminów literackich, Park, Warszawa.

Pomian Krzysztof (2006), Historia. Nauka wobec pamięci, Wyd. UMCS, Lublin.

Przybylski Ryszard (1982), Podroż Juliusza Słowackiego na Wschód, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
„Raptularz wschodni” Juliusza Słowackiego (2019), red. Kalinowska M., Makowska U., Przychodniak Z., Troszyński M., Kaja D., Wydawnictwo DiG, Wydział Artes Liberales, Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Warszawa–Toruń.

Rodak Paweł (2011), Między zapisem a literaturą. Dziennik polskiego pisarza w XX wieku, Wyd. UW, Warszawa.

Słownik rodzajów i gatunków literackich (2012), red. Gazda G., PWN, Warszawa.

Szturc Włodzimierz (1992), Ironia romantyczna: pojęcie, granice i poetyka, PWN, Warszawa.
Opublikowane
2021-09-21
Dział
Artykuły