Diagenetyczne żyły gruntowe we współczesnym aluwium dolnego dorzecza rzeki Omołon
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1969/19/13Słowa kluczowe:
wieczna zmarzlina, mikrorzeźba, AzjaAbstrakt
Artykuł analizuje powstawanie diagenetycznych żył gruntowych we współczesnych osadach aluwialnych w dorzeczu dolnej rzeki Omołon, w regionie o bardzo surowym klimacie i rozległej wiecznej zmarzlinie. Autor był zaskoczony odkryciem tych struktur, zauważając, że są one spowodowane konwekcyjną niestabilnością gruntu. Badanie koncentruje się na klinopodobnych strukturach znalezionych na terasie zalewowej strumienia Markoj-Jurege. Spąg wiecznej zmarzliny w tym obszarze leży na niewielkiej głębokości 0,25-0,45 m, a powierzchnia terenu wykazuje mikrorelief poligonalny związany z żyłami lodowymi. Autor argumentuje, że zaobserwowane deformacje nie są spowodowane przez mróz, powołując się na brak pęknięć gruntu, niewielką głębokość i plastyczny charakter odkształceń. Zamiast tego, struktury są wyjaśnione przez zapadanie się cięższych, mułkowych piasków w mniej zwięzły pyłowy piasek, proces ułatwiony przez wieczną zmarzlinę, która działa jak nieprzepuszczalny horyzont.
Bibliografia
Artyushkov, E. V., 1965 - Obrazovanie konvektivnykh deformacji v slabolitificirovannykh osadochnykh porodakh (Development of convexion disturbances in slightly lithificated deposits). Izv. Akad. Nauk SSSR, ser. geol., no. 12.
Danilova, N. S., 1963 - Pervichno-gruntovye zhily v chetvertichnykh otlozheniyakh r. Viluya (Primary ground-veins in Quaternary deposits of the Viluj river). In: Merzlye chetvertichnye otlozheniya Yakutii, Moscow.
Fedorovich, B. A., 1962 - Merzlotnye obrazovaniya v stepyakh i pustynyakh Evrazii (Periglacial phenomena of the Eurasiatic steppes and deserts). Trudy Kom. po izucheniyu Chetvertichnogo Perioda, Akad. Nauk SSSR, t. 19.
Katasonov, E. M., 1962 - Kriogennye tekstury, ledyanye i zemlyanye zhily kak geneticheskie priznaki mnogoletnemerzlykh chetvertichnykh otlozhenij (Cryogenic structures, ice- and ground veins as genetic indicators of Quaternary permafrost). In: Voprosy kriologii pri izuchenii chetvertichnykh otlozhenij, Moscow.
Katasanova, E. R., 1963 - Sovremennye mnogoletnemerzlye otlozheniya i ikh bolee drevnie analogi v severo-vostochnoj chasti Yano-Vilyujskogo mezhdurechya (Present-day perennially frozen deposits and their ancient analogues in the north-eastern part of the Yana-Vilyuj interfluve). In: Usloviya i osobennosti razvitiya merzlykh tolshch v Sibiri i na SeveroVostoke, Moscow.
Kindle, E. M., 1917 - Deformation of unconsolidated beds in Nova Scotia and southern Ontario. Bull. Geol. Soc. America, vol. 28.
Kostyaev, A. G., 1965 - O priznakakh razlichiya merzlotnykh i konvektivnykh (diageneticheskikh) struktur v chetvertichnykh otlozheniyakh (On the possibility of identification of frost-caused and convectional (diagenetic) structures in Quaternary deposits). In: Podzemnyj led, vyp. 2; Moscow.
Kostyaev, A. G., 1966 - O nekotorykh obshchikh voprosakh razvitiya konvektivnykh struktur v chetvertichnykh otlozheniyakh (On some general problems of the development of convectional structures in Quaternary deposits). In: Geologiya kajnozoya severa evropejskoj chasti SSSR, Moscow.
Lavrushin, Yu. A., 1961 - Tipy chetvertichnogo alluviya nizhnego Yeniseya (The types of Quaternary alluvial sediments of the lower Yenisey). Trudy Geol. Inst. Akad. Nauk SSSR, vyp. 47; Moscow.
Lazarenko, A. A., 1964 - Litologiya alluviya ravninnykh rek gumidnoj zony (na primere Dnepra, Desny i Oki) (The lithology of alluvial sediments of the lowland rivers of the humid zone - as exemplified by the Dneper, the Desna and the Oka). Trudy Geol. Inst. Akad. Nauk SSSR, vyp. 120; Moscow.
McKee, E., 1939 - Some types of bedding in the Colorado river delta. Jour. Geol., vol. 47.
Popov, A. I., 1962 - O psevdomerzlotnykh obrazovaniyakh (On pseudoperiglacial phenomena). Vestnik Moskovskogo Univ., ser. geog., no. 3
Stewart, H. B., 1956 - Contorted sediments in modern coastal lagoon explained by laboratory experiments. Bull. Am. Ass. Petrol. Geol., vol. 40.
Svensson, H., 1962a - Ice-wedge in fossil tundra polygons on the Varanger peninsula. Svensk. Geog. Arsb., arg. 38.
Svensson, H., 1962b - Note on a type of patterned ground on the Varanger peninsula, Norway. Geografiska Annaler, vol. 44.
Thorarinsson, S., 1964 - Additional notes on patterned ground in Iceland with a particular reference to ice-wedge polygons. Biuletyn Peryglacjalny, no. 14.
Vinogradov, B. V., 1959 - Poligonalnaya kompleksnost pochv i rastitelnosti v landshaftakh sukhoj stepi Severnogo Kazakhstana (Interrelations between patterned grounds and vegetation in the dry steppe of Northern Kazakhstan). Izv. Akad. Nauk SSSR, ser. geog., no. 1.
