Strefa peryglacjalna w Ameryce Północnej podczas zlodowacenia Wisconsin
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1962/11/3Słowa kluczowe:
wietrzenie mrozowe, morfogeneza peryglacjalna, krioturbacje, soliflukcjaAbstrakt
Istnienie stref wietrzenia mrozowego i tundry przylegających do lądolodu w Ameryce Północnej podczas zlodowacenia Wisconsin było podważane z powodu negatywnych wyników badan, głównie Analiz palinologicznych. Jest to zaskakujące, ponieważ teoretycznie warunki klimatyczne musiały sprzyjać powstawaniu zmarzliny tak samo, jak w bardziej oceanicznej Europie, gdzie dobrze znane jest szerokie rozprzestrzenienie zjawisk peryglacjalnych.
Jednak na podstawie analiz geomorfologicznych i pedologicznych dowody na morfogenezę peryglacjalną są przekonujące. Na Atlantyckiej Nizinie Przybrzeżnej, w Piedmoncie i w Appalachach krioturbacje i soliflukcja są znacznie bardziej powszechne, niż wcześniej sądzono (płaszcz rumowiska mrozowego, inwolucje glebowe, struktury klinów lodowych, struktury poligonalne z orsztynem, spływy głazowych, lessy i wydmy śródlądowe, jeziora roztopowe). Na Środkowym Zachodzie i Wielkich Równinach grunty naruszone przez przemarzanie występują na całej długości, a nawet w obrębie moren czołowych Wisconsin, i są szczególnie częste w obszarze the Driftless Area w Wisconsin. Unikalne i dobrze zachowane formy ukształtowania terenu (pagórki mułowe i jęzory otoczone odpowiednio kamiennymi kręgami i pasami) odkryto w północno-zachodniej części Pacyfiku. Zajmują one kilkaset mil kwadratowych, głównie na bazaltowym płaskowyżu Columbia i nie da się ich obecności wytłumaczyć inaczej niż intensywnym działaniem zmarzliny.
Rozmieszczenie form peryglacjalnych i pokrewnych (lessów, granicy wieloletniego śniegu, bioty) wykorzystano do rekonstrukcji strefy morfoklimatycznej południowej części Ameryki Północnej w ostatniej zimnej fazie plejstocenu.
Bibliografia
Antevs, E., 1932 - Alpine Zone of Mt. Washington Range. Auburn, Maine; 118 pp.
Bretz, J. H., Smith, H. T. U, Neef, G. E., 1956 - Channeled scabland of Washington: New data and interpretations. Bull. Geol. Soc. America, vol. 67; p. 957-1049.
Bryan, K., 1946 - Cryopedology - The study of frozen ground and intensive frost action, with suggestions on nomenclature Am. Jour Sci. vol. 244; p. 622-642.
Büdel, J., 1948 - Die klima-morphologischen Zonen der Polarländer. Erdkunde, Bd. 2; p. 22-53.
Deevey, E. S., 1949 - Biogeography of the Pleistocene. Bull. Geol. Soc. America, vol. 60; p. 1315-1416.
Denny, C. S., 1936 - Periglacial phenomena of Connecticut. Am. Jour. Sci., vol. 232; p. 322-342.
Denny, C. S., 1951 - Pleistocene frost action near the border of the Wisconsin drift in Pennsylvania Ohio Jour. Science, 51; p. 116-125.
Flint, R. F., 1955 - Pleistocene geology of eastern South Dakota. U. S. Geol. Survey, Prof. Paper, no 262; 173 pp.
Goldthwaite, R., 1940 - Geology of the Presidential Range. N. H. Acad. Science Bull., No 1; 43 pp.
Goldthwaite, R., 1959 - Scenes of Ohio during the last Ice Age. Ohio Jour. Science, 59; p. 193-215.
Goldthwaite, R., Burns, G. W., 1958 - Wisconsin age forests in western Ohio. Ohio Jour. Science, 58; p. 209-230.
Kaatz, M. R., 1959 - Patterned ground in central Washington: A preliminary report. Northwestern Science, 33; p. 145-156.
Kerr, W. C., 1881 - On the action of frost in the arrangement of superficial earthly material. Am. Jour. Sci., vol. 121; p. 345-358.
Knechtel, M. M., 1952 - Pimpled plains in eastern Oklahoma. Bull. Geol. Soc. America, vol. 63; p. 689-699.
Larrison, E. J., 1952 - Pocket gophers and ecological succession in the Wenas region of Washington. The Murrelet, 23; p. 34-41.
Livingstone, D. A., & B. G. P., 1958 - Late-glacial and postglacial vegetation, Cape Breton Islands, N. S. Am. Jour. Sci., vol. 256; p. 341-359.
Martin, P. S., 1958 - Taiga-Tundra and the full-glacial period in Chester County, Pennsylvania. Am. Jour. Sci., vol. 256; p. 470-502.
Millette, J. F. G., Higbee, H. W., 1958 – Periglacial loess, I: Morphological Properties. Am. Jour. Sci., vol. 256; p. 284-293.
Nikiforoff, C. C., 1955 - Hardpan soils of the coastal plain of southern Maryland. U. S. Geol. Survey, Prof. Paper, No 267 B; 63 pp.
Peltier, L., 1949 - Pleistocene terraces of the Susquehanna River, Pennsylvania. Pennsylv. Geol. Survey Bull., G-23; 158 pp.
Peltier, L., 1950 - The geographic cycle in periglacial regions as it is related to climatic geomorphology. Ann. Assoc. Am. Geogr., vol. 40; p. 214-236.
Péwé, T. L., 1954 - Effect of permafrost on cultivated fields, Fairbanks area, Alaska. U. S. Geol. Survey Bull., 989-F; p. 315-351.
Potzger, J. E., 1951 - The fossil record near the glacial border. Ohio Jour. Science, 51; p. 126-133.
Schafer, J. P., 1949 - Some periglacial features in central Montana. Jour. Geol., vol. 57; p. 154-174.
Sears, P. B., 1932 - Postglacial climate in Eastern North America. Ecology, 13; p. 1-6.
Sears, P. B., Elisby, K. H., 1955 - Palynology in southern North America. Bull. Geol. Soc. America, vol. 66; p. 471-474, 521-530.
Smith, H. T. U., 1945 - Periglacial rock streams in the Blue Ridge area. Bull. Geol. Soc. America, vol. 56; p. 1198.
Smith, H. T. U., 1949 a - Physical effects of Pleistocene climatic changes in non-glaciated areas. Bull. Geol. Soc. America, vol. 60; p. 1485-1516.
Smith, H. T. U., 1949 b - Periglacial features in the Driftless Area. Jour. Geol., vol. 57; p. 196-215.
Taber, S., 1929 - Frost heaving. Jour. Geol., vol. 37; p. 428-461.
Washburn, A. L., 1956 - Classification of patterned ground and review of suggested origins. Bull. Geol. Soc. America, vol. 67; p. 823-866.
Waters, A. C., Flagler, C. W., 1929 - Mounds on the Columbia Plateau. Am. Jour. Sci., vol. 218; p. 209-233.
Wayne, W. J., 1955/56 - Pleistocene periglacial environment in Indiana. Indiana Acad. Science Proc., 65/66; p. 164.
Wolfe, P. E., 1953 - Periglacial frost-thaw basins in New Jersey. Jour. Geol., vol. 61; p. 131-141.
