Gwarowa leksyka ekspresywna odnosząca się do człowieka – analiza wybranych przykładów z południowej Małopolski w perspektywie odbiorczej - Piechnik, Anna (Rozprawy Komisji Językowej, 2025)
Artykuł dotyczy perlokucyjnego wymiaru ekspresywnego słownictwa wartościującego stosowanego na polskiej wsi. Materiałem egzemplifikacyjnym jest słownictwo ekspresywne pozyskane w południowej Małopolsce (gwary pasa pogórskiego) w drodze badań terenowych, kwestionariuszowych oraz kwerend literaturowych. Przywołane zostały konteksty użycia wyrazów zabarwionych wartościująco wraz z opisem reakcji adresatów oraz wypowiedzi mieszkańców dotyczące siły oddziaływania poszczególnych ekspresywizmów. Analiza pokazuje, że wartościujący składnik znaczenia wyrazów wiąże się ściśle z systemem aksjonormatywnym społeczności wiejskiej, a szczególna moc perlokucyjna (przede wszystkim potencjał obrażania) poszczególnych określeń człowieka jest uwarunkowana kulturowo. Jako wyjątkowo obraźliwe mieszkańcy badanych wsi wskazują głównie ekspresywizmy konotujące biedę, niezaradność, lenistwo, kłamstwo i plotkarstwo oraz zarozumialstwo i brak życzliwości.