NEOSARMATYZM I NOWOCZESNOŚĆ – PRÓBA DOPRECYZOWANIA ZAGADNIENIA

  • Paweł Bohuszewicz Katedra Antropologii Literatury i Nowych Mediów, Wydział Humanistyczny, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu https://orcid.org/0000-0003-0033-2876
Słowa kluczowe: sarmatyzm; neosarmatyzm; nowoczesność; anarchizm; postkolonializm; studia nad dziedzictwem

Abstrakt

The article is a response to the fragments of Adam Kubiak’s book Rzeczy mniejsze. Dysformia i fiasko: semi-peryferyjne formy kultury (Small Things. Dysformia and Fiasco: Semi Peripheral Forms of Culture) in which the author critically refers to the idea of Neosarmatism. It thus aims to explain the logic behind the concept as well as clarify the relationship between Neosarmatism (as well as Sarmatism) and modernity.

Biogram autora

Paweł Bohuszewicz, Katedra Antropologii Literatury i Nowych Mediów, Wydział Humanistyczny, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Adiunkt w Katedrze Antropologii Literatury i Nowych Mediów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Interesuje się historią powieści dawnej, długim trwaniem sarmatyzmu w kulturze polskiej, teorią interpretacji, teorią aktora-sieci. Ostatnio opublikował: Niepamięć o niebezpieczeństwach klasowych utożsamień, „Teksty Drugie” 2019, nr 1, Studium lektur „Żywota człowieka poczciwego” jako przyczynek do krytyki konstruktywistycznej teorii interpretacji („Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, t. 53, nr 2); Od „romansu” do powieści: studia o polskiej literaturze narracyjnej (druga połowa XVII wieku–pierwsza połowa XIX wieku) (Toruń 2016).

Bibliografia

Bakic-Hayden Milica. 1995. Nesting Orientalisms: The Case of Former Yugoslavia. „Slavic Review”, Vol. 54, No. 4. ISSN: 0037-6779. S. 917–931.

Bauman Zygmunt. 2018. Retrotopia. Przeł. Karolina Lebek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. ISBN: 978-83-0119-855-8.

Bobek Paweł. 1934. Przegląd dziejów chłopa polskiego. Cz. 1–2. Kraków: Nakład Fundacji „Wisła”.

Bohuszewicz Paweł 2011. Pożytki z prawicowego neosarmatyzmu. (Nie-prawicowa) obrona Krzysztofa Koehlera. W: Przeszłość we współczesnej narracji kulturowej. Studia i szkice kulturoznawcze. T. 1. Red. Piotr Biliński. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. ISBN: 978-83-2333-236-7. S. 99–117.

Bohuszewicz Paweł. 2014. Hermeneutyki sarmatyzmu. W: Tradycje szlacheckie we współczesnej kulturze polskiej. Red. Marcin Lutomierski. Toruń: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Oddział w Toruniu. ISBN: 978-83-6446-506-2. S. 105–130.

Bohuszewicz Paweł. 2015. Kategoria sarmatyzmu w dyskursie „Gazety Wyborczej”. „Teksty Drugie”, nr 1. ISSN: 0867-0633. S. 62–83.

Bohuszewicz Paweł. 2017. „Pan Podstoli”: międzygatunkowe oscylowanie tekstu. „Komunikaty Warmińsko-Mazurskie”, nr 4. ISSN: 0023-3196. S. 667–691.

Dębołęcki Wojciech. 1633. Wywód jedynowłasnego państwa świata […]. Warszawa.

Giddens Anthony. 2006. Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności. Przeł. Alina Szulżycka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. ISBN: 978-83-0116-225-2.

Giddens Anthony. 2008. Konsekwencje nowoczesności. Przeł. Ewa Klekot. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. ISBN: 978-83-2332-544-4.

Kobus Aldona. 2015. Sarmatotopie. Formacja sarmacka w twórczości Jacka Komudy. „Teksty Drugie”, nr 1. ISSN: 0867-0633. S. 273–293.

Kobus Aldona 2018. Fandom. Fanowskie modele odbioru. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Mikołaja Kopernika. ISBN: 978-83-2314-003-0.

Kolarzowa Romana. 2015. „Zamawianie” Realnego. Konstruowanie tożsamości fantazmatycznej „narodu politycznego”. „Teksty Drugie”, nr 1. ISSN: 0867-0633. S. 84–95.

Komuda Jacek. 2004. Warchoły i pijanice, czyli poczet hultajów z czasów Rzeczypospolitej szlacheckiej. Lublin: Fabryka Słów. ISBN: 83-8901-140-9.

Komuda Jacek. 2019. Zborowski. Warszawa: Edipresse Polska. ISBN: 978-83-8117-408-4.

Kowalski Jacek. 2016. Sarmacja. Obalanie mitów. Podręcznik bojowy. Warszawa: Zona Zero. ISBN: 978-83-9461-317-4.

Kruk-Siwiec Justyna. 2019. Obrońcy i ciemiężyciele, czyli o dualistycznym modelu historii chłopów (i niektórych jego niedostatkach z perspektywy historii literatury). „Terminus”, t. 21, z. 1. ISSN: 2082-0984. S. 41–65.

Kubiak Adam. 2015. Rzeczy mniejsze. Dysformia i fiasko: semi-peryferyjne formy kultury. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego. ISBN: 978-83-7996-180-1.

Mochocki Michał. 2017. Gry sarmackie w ujęciu anglo-amerykańskich heritage studies. „Homo Ludens”, nr 1. ISSN: 2080-4555. S. 151–190.

Morawski Stefan. 1994. Na tropach modernizmu jako formacji kulturowej. „Teksty Drugie”, nr 5/6. ISSN: 0867-0633. S. 62–78.

Morawski Stefan. 1999. Niewdzięczne rysowanie mapy… O postmodernizmie i kryzysie kul¬tury. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK. ISBN: 83-2311-099-9.

Napiórkowski Marcin. 2019. Turbopatriotyzm. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne. ISBN: 978-83-8049-901-0.

Niedźwiedź Jakub. 2015. Sarmatyzm, czyli tradycja wynaleziona. „Teksty Drugie”, nr 1. ISSN: 0867-0633. S. 46–62.

Nowoczesność i sarmatyzm. 2011. Red. Przemysław Czapliński. Poznań: Biblioteka Literacka „Poznańskich Studiów Polonistycznych”. ISBN: 978-83-6157-332-6.

Orzechowski Stanisław. 2014. Policyja Królestwa Polskiego. Oprac. Jerzy Starnawski. W: Stanisław Orzechowski. Pisarz polityczny. Materiały z konferencji naukowej w pięćsetlecie urodzin renesansowego humanisty. Przemyśl–Żurawica 17–18 października 2013. Red. Jan Musiał. Przemyśl–Kraków: Księgarnia Akademicka. ISBN: 978-83-7638-449-8. S. 149–153.

Parkitny Maciej. 2018. Nowoczesność oświecenia. Studia o literaturze i kulturze polskiej drugiej połowy XVIII wieku. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM. ISBN: 978-83-2323-344-2.

Paszcza Bartosz. 2019. Techno-republikanizm. „Pressje”, nr 56. ISSN: 1644-7050. S. 22–32.

Paszyński Wojciech. 2016. Sarmaci i uczeni. Spór o pochodzenie Polaków w historiografii doby staropolskiej. Poznań: Księgarnia Akademicka. ISBN: 978-83-7638-747-5.

Pilawa Konstanty. 2019. Projekt oświeconego sarmatyzmu. „Pressje”, nr 56. ISSN: 1644-7050. S. 10–20.

Polewczyk Aleksandra. 2017. Na początku był „brulion”. O modelach kultury i poezji roczników sześćdziesiątych. Kraków: Universitas. ISBN: 978-83-2423-116-4.

Polska Jana Długosza. 1984. Red. Henryk Samsonowicz. Warszawa: PWN. ISBN: 83-01- 02837-8.

Potocki Wacław. 1987. Znam cię po sierci. W: Wacław Potocki, Moralia i inne utwory z lat 1688–1696. Oprac. Leszek Kukulski. Warszawa: PIW. ISBN: 83-06-01272-0. S. 141.

Rymkiewicz Jarosław Marek. 2010. Samuel Zborowski. Warszawa: Wydawnictwo Sic! ISBN: 978-83-6045-799-3.

Ryś Paweł Wiktor. 2015. „Zwrot plebejski” we współczesnej polskiej humanistyce i debacie publicznej. W: Historia. Interpretacja. Reprezentacja. T. III. Red. Lech Mokrzecki, Mariusz Brodnicki, Jacek Taraszkiewicz. Gdańsk: Wydawnictwo Athenae Gedanenses. S. 307–317.

Ryś Paweł Wiktor. 2019. „Obaczymy, czy masz dobrą krew w sobie (…)”. Podziały społeczne a kategoria rasy w „Ogniem i mieczem” Henryka Sienkiewicza. „Ruch Literacki”, z. 2. ISSN 0035-9602. S. 153–173.

Sowa Jan. 2011. Fantomowe ciało króla. Peryferyjne zmagania z nowoczesną formą. Kraków: Universitas. ISBN: 978-83-2421-633-8.

Staniłko Jan. 2009. Neosarmacki republikanizm. Źródła i teraźniejszość polskiej tradycji po¬litycznej. „Arcana”, nr 86. ISSN: 1233-6882. S. 6–24.

Stasiewicz Krystyna. 2014. Bieg czasów zawiera w sobie rozmaite zdarzenia. Studia o Krasickim. Olsztyn: Pracownia Wydawnicza Elset. ISBN: 978-83-6473-628-5.

Trepka Walerian Nekanda. 1963. Liber generationis plebeanorum („Liber chamorum”). Cz. 1, Wstępy wydawców i tekst. Wyd. Włodzimierz Dworzaczek, Julian Bartyś, Zbigniew Kuchowicz. Red. Włodzimierz Dworzaczek. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Trudnowski Piotr. 2019. Decentralizacja po republikańsku. „Pressje”, nr 56. ISSN: 1644-7050. S. 54–69.

Walas Teresa. 2003. Zrozumieć swój czas. Kultura polska po komunizmie. Rekonesans. Kraków: Wydawnictwo Literackie. ISBN: 83-08-03465-9.

Walicki Andrzej. 2000. Idea narodu w polskiej myśli oświeceniowej. Warszawa: Wydawnictwo IFIS PAN. ISBN: 83-8763-256-2.

Wojtowicz Witold. 2010. Między literaturą a kulturą. Studia o „literaturze mieszczańskiej” przełomu XVI i XVII wieku. Szczecin: Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego. ISBN: 978-83-7241-783-1.

Zajączkowski Andrzej. 1993. Szlachta polska. Kultura i struktura. Warszawa: Semper. ISBN: 83-8581-003-X.

Żbikowski Piotr. 2004. Sytuacja startowa polskiej powieści, czyli o strukturze genologicznej „Pana Podstolego”. W: Cykl i powieść. Red. Krystyna Jakowska, Dariusz Kulesza, Krystyna Sokołowska. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu. ISBN: 83-8903-197-3. S. 75–94.

Żytkowicz Leonid. 1970. Okres gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej (XVI–XVIII w.). W: Historia chłopów polskich. T. 1: Do upadku Rzeczypospolitej szlacheckiej. Red. Stefan Inglot. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Opublikowane
2021-10-27
Dział
Artykuły - Tradycje