Polityka fiskalna a dekoniunktura gospodarcza – doświadczenia krajów Unii Europejskiej spoza strefy euro

Słowa kluczowe: fiscal stance, kraje Europy Środkowo-Wschodniej poza strefą euro, reguły fiskalne, fiscal governance

Abstrakt

Przedmiot badań: W ostatnich latach w wielu krajach Unii Europejskiej narastała nierównowaga w finansach publicznych, na co wpływ miała m.in. ekspansywna polityka fiskalna prowadzona w okresie recesji. Początek XXI w. został dotknięty dwiema poważnymi recesjami, wywołanymi przez szoki o odmiennym charakterze. W związku z tym pojawia się zainteresowanie porównaniem tego, w jaki sposób polityka fiskalna była prowadzona przed i w trakcie obu recesji, co stanowi przedmiot badań podjętych w artykule.

Cel badawczy: Celem artykułu jest próba zidentyfikowania zmian w polityce fiskalnej oraz porów­nania tych zmian w sześciu krajach Europy Środkowo-Wschodniej spoza strefy euro, tj. w Bułgarii, Czechach, Chorwacji, na Węgrzech, w Polsce i Rumunii. W szczególności uwagę skupiono na po­równaniu agregatów polityki fiskalnej przed i w trakcie dwóch recesji z początków XXI w.

Metoda badawcza: W pracy podjęto próbę identyfikacji zmian polityki fiskalnej w kontekście peł­nej próby za lata 2004–2019 oraz podprób pozwalających na ocenę polityki fiskalnej przed deko­niunkturami: tj. przed kryzysem gospodarczym z pierwszej dekady XXI w. oraz przed kryzysem wywołanym pandemią COVID-19. Główna uwaga poświęcona jest analizom zmian zadłużenia, zmian salda budżetowego prezentowanego na tle wskaźnika cyklicznego – tzw. fiscal stance, a tak­że ocenie implementacji krajowych reguł fiskalnych w kontekście fiscal governance i rozpoznania skali nierównowagi fiskalnej. Źródłem wykorzystanych danych jest głównie baza AMECO.

Wyniki: Porównanie wyników polityki fiskalnej w okresie co najmniej jednego roku przed kry­zysami sugeruje, że prawie wszystkie badane kraje w 2008 r. prowadziły politykę procykliczną, natomiast w 2019 r. polityka fiskalna była procykliczna we wszystkich sześciu analizowanych krajach. Pomimo że w ostatnich latach kraje te zwiększyły liczbę krajowych reguł fiskalnych, w tym zwłaszcza reguł dotyczących salda budżetowego, zaprezentowane dane wskazują, że kurs polityki fiskalnej był procykliczny. Ponadto analizowane kraje charakteryzują się dużym zróżni­cowaniem wskaźnika obrazującego relację długu publicznego do PKB.

Bibliografia

Resolution of the European Council on the Stability and Growth Pact (Amsterdam, 17 June 1997), Official Journal of the European Communities C 236/20.

Regulation (EU) No 1175/2011 of the European Parliament and of the Council of 16 November 2011 amending Council Regulation (EC) No 1466/97 on the strengthening of the surveil¬lance of budgetary positions and the surveillance and coordination of economic policies, Official Journal of the European Union, L 306/12.

Council Regulation (EC) No 1466/97 of 7 July 1997 on the strengthening of the surveillance of budgetary positions and the surveillance and coordination of economic policies, Official Journal of the European Communities, L 209/1.

Council Regulation (EC) No 1466/97 of 7 July 1997 on the strengthening of the surveillance of budgetary positions and the surveillance and coordination of economic policies, Official Journal of the European Communities, L 209/40.

Council Regulation (EC) No 1467/97 of 7 July 1997 on Speeding up and Clarifying the Implementation of the Excessive Deficit Procedure, Official Journal of the European Communities, L 209/40.

Council Regulation (EC) No 1056/2005 of 27 June 2005 Amending Regulation (EC) No 1467/97 on Speeding up and Clarifying the Implementation of the Excessive Deficit Procedure, Official Journal of the European Union, L 174/5.

Council Directive 2011/85/EU of 8 November 2011 on requirements for budgetary frameworks of the Member States, Official Journal of the European Union, L 306/41.

Bańkowski K., Ferdinandusse M., Euro area fiscal stance, ECB Occasional Paper Series 2017/182.

European Commission, European semester thematic factsheet national fiscal governance, Retrieved from https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-semester_thematic-factsheet_national-fiscal-governance_en.pdf; accessed 1.09.2021.

European Commission, Cyclical adjustment of budget balances, Autumn 2020, European Commission, DG ECFIN Economic Forecasts, 2020.

Sutherland D., Price R., Joumard I., Fiscal rules for sub-central governments: Design and impact, OECD Economics Department Working Papers 2005/465.

Kopits G., Symansky S., Fiscal rules, IMF Occasional Paper 2008/162.

Kennedy S., Robbins J., Delorme F., The role of fiscal rules in determining fiscal performance, in: Banka d’Italia, Research Department Public Finance Workshop, papers presented at the Bank of Italy Workshop in Perugia 1–3 February 2001, pp. 237–266.

AMECO online database – https://dashboard.tech.ec.europa.eu; accessed 20.09.2021.

European Commission data – Fiscal Rules database, https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/indicators-statistics/economic-databases/fiscal-governance-eu-member-states; accessed 20.09.2021.

The euro area fiscal stance, European Parliament, Briefing Report, https://www.europarl. europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2016/587374/IPOL_BRI(2016)587374_EN.pdf; accessed 29.10.2021.

Opublikowane
2021-12-19
Dział
Artykuły - EKONOMIA