Specyfika wysokogórskich warunków peryglacjalnych w regionie śródziemnomorskim
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1994/33/8Słowa kluczowe:
zjawiska peryglacjalne, lodowce gruzowe, osady stokowe, Alpy Południowe, Afryka PółnocnaAbstrakt
Artykuł w języku francuskim.
TYTUŁ ORYGINALNY: Specificites regionales du periglaciaire d'altitude dans le domaine mediterraneen
W górach różnych regionów Morza Śródziemnego można zaobserwować różne rodzaje zjawisk peryglacjalnych. Profile wieloletniej zmarzliny występują w wąskich i punktowych, zlokalizowanych jednostkach geomorfologicznych na wysokich masywach Alp Południowych, w strefie granicznej między Francją a Włochami, a prawdopodobnie także w najwyższych pasmach górskich Bliskiego Wschodu; takie miejsca dopuszczają aktywne lodowce skalne w obecnych warunkach klimatycznych, ale rozwój ich cech i struktury nastąpił dawno temu, od czasów późnego glacjału lub holocenu. W rzeczywistości najpowszechniej występujące cechy morfodynamiki klimatu zimnego występują w warstwie krioniwalnej o określonych granicach wysokości: mikroformy powierzchniowe, takie jak kręgi kamienne, pasy kamienne i terasy, są zazwyczaj związane z sezonowymi lub wieloletnimi procesami mrozowymi.
Formacje odziedziczone z czwartorzędowych okresów chłodu występują również na umiarkowanych wysokościach, a ich trwałość jest bardzo ważna, ponieważ przyczyniają się do stabilizacji środowiska. W północnej części obszaru śródziemnomorskiego dominują warstwowe osady stokowe, zwłaszcza w postaci „grezes litees” poniżej odziedziczonych nisz niwalnych i o ekspozycji południowej lub wschodniej. W górach Afryki Północnej występują również czwartorzędowe krioniwalne osady stokowe, ale te najliczniejsze są mniej typowe, a ich powstanie wiązało się z wieloma czynnikami; jednak niektóre prawdziwe „grezes litees” występują również tutaj, w różnych miejscach.
W wysokich pasmach górskich Bliskiego Wschodu bardzo oryginalną cechą są długie zbocza ukształtowane w miękkiej skale, o regularnym i liniowym profilu, bez pokrywy gruzowej i bez żlebów erozyjnych. Geneza takich form, od czwartorzędu do dziś, związana jest z różnymi czynnikami: suchą tendencją klimatu, długotrwałymi sezonowymi przymrozkami w glebie, soliflukcją błonkową oraz powierzchniową warstwą topniejącego śniegu lub lodu wiosną.
Bibliografia
Bannour, H. et Bouallagui, H., 1979. Le Djebel Chambi et ses piedmonts (Tunisie centrale). Thèse 3e cycle Strasbourg et Minist. Agriculture, D.R.E.S., Tunis, 259 p., cartes h.t.
Barsch, D., 1971. Rock glaciers and ice-cored moraines. Goegrafiska Annaler, 1971/3-4, p. 203-206.
Barsch, D., 1977. Ein Permafrostprofil in Graubünden. Zeitschrift für Geomorphologie, 1977 /1, p. 79-86.
Couvreur, G., 1978. Évolution géomorphologique du Haut Atlas central du Maroc. Thèse Doc. État, Université L. Pasteur, Strasbourg.
Dresch, J., 1981. À propos des glaciers rocheux en pays méditerranéens arides. Recherches Géographiques à Strasbourg, n° spécial, 16-17 (Hommages à R. Raynal), p. 107-111.
Evin, M., 1987. Dynamique, répartition et âge des glaciers rocheux des Alpes du Sud. Thèse Doct. Ètat, Grenoble, Résumé dans Notes et C.R. du Groupe de Travail "Régionalisation du périglaciaire", fasc. XIII, p. 81-93, Assoc. Geog. Alsace, Strasbourg.
Gomez Ortiz, A., 1987. Morfologia glaciar en la vertiente meridional de Sierra Nevada. Estudios geograficos, t. XLVIII, n° 188, p. 379-407.
Hagedorn, H., et al., 1978. Periglazialerscheinungen im Shir-Kuh Massiv (Zentral Iran.). Colloque périglaciaire d'altitude du domaine méditerraneen et abords, Université L. Pasteur, Strasbourg, p. 263-279.
Hamza, A., 1977. Typologie des érosions à partir d'une détermination à grande échelle des compartiments morphopédologiques du bassin versant de l'Oued-el-Hadjel, Tunisie centrale. Thèse 3e Strasbourg et Minist. Agriculture, D.R.E.S., Tunis, 409 p., cartes h.t.
Hentati, A., 1977. Conditions d'équilibre et de déséquilibre des divers types de milieux dans le Jebel Semmama et sur son piedmont. Thèse 3e cycle Strasbourg et Minist. Agriculture, D.R.E.S., Tunis, 276 p., cartes h.t.
Jorda, M., Julian, M. et Dubar, M., 1978. Compte-rendu d'excursion dans le Haut-pays Niçois; dépôts. de pente stratifiés. Notes et C.R. du Groupe de Travail "Régionalisation du périglaciaire", fasc. XIII, p. 3-19, Assoc. Géog. Alsace, Strasbourg.
Kuhle, M., 1976. Beitrage zur Quartärmorphologie SE iranischer Hochgebirge. Göttinger geographische Abhandlungen, Heft 67, 205 p., 1t. pl. photos.
Kuhle, M., 1978. Über Periglazialerscheinungen im Kuh-i-Jupar (SE Iran) und im DhaulagiriHimalaya (Nepal). Colloque sur le périglaciaire d'altitude du domaine méditerranéen et abords. Université L. Pasteur, Strasbourg, p. 289-311.
Rathjens, C., 1978. Klima und Formung in der Solifluktionsstufe des afghanischen Hindukusch (résumé). Colloque sue le périglaciaire d'altitude du domaine méditerranéen et abords. Université L. Pasteur, Strasbourg, p. 289-311.
Raynal, R., 1975. Applied geomorphology (C.R. de mission en Iran). F.A.O., Rome, Départ. Forest, 15 p.
Raynal, R., 1977. Étagement comparé en altitude des processus périglaciaires dans les hauts massifs du Maroc et d'Iran. Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen math.-phys. Klasse, n° 31, p. 275-290.
Raynal, R., 1986. Asymetrie und Anomalien der morphoklimatischen Höhenstufen im Elburzmassiv (Iran). Göttinger geographische Abhandlungen, Heft 81, p. 81-88.
Soutade, G., 1980. Modelé et dynamique actuelle des versants supraforestiers des Pyrénées orientales. Thèse Doct. État, Bordeaux et Imprimerie Coopérative du Sud-Ouest, Albi, 452 p.
