Znaczenie powierzchni peryglacjalnej dla badań erozji i denudacji gleb w okolicach Łodzi
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1955/2/3Słowa kluczowe:
morfogeneza peryglacjalna, agradacyjne przykrycie, oddziaływaniem pokrywy roślinnej, region łódzkiAbstrakt
Erozja i denudacja gleb są zewnętrznym przejawem procesów geomorfologicznych. Procesy te zmieniają dynamikę krajobrazu i przystosowują formy powierzchni ziemi do panującej u nas morfogenezy umiarkowanej. Działanie ich związane jest z ekstremalnymi przejawami klimatycznymi i wykazuje w cyklu rocznym okresy o zmiennym charakterze. W krótkim okresie wiosennego tajania śniegu denudacja posiada cechy morfogenezy peryglacjalnej, w okresie letnich ulew - cechy morfogenezy okresowo suchej, poza tym aż do wystąpienia mrozów obserwuje się słabą w efekcie morfogenezę umiarkowaną.
Rzeźba północnej krawędzi Wyżyny Łódzkiej nosi ślady procesów krioturbacyjnych, które świadczą o zachowaniu powierzchni peryglacjalnej. Współczesna erozja i denudacja powierzchnię tę rozcina, agradacyjnie nakrywa, lub ścina, w zależności od lokalnych warunków topograficznych.
Przyjmując powierzchnię peryglacjalną za „reper” stratygraficzny można stwierdzić, iż stopień przystosowania dawnej rzeźby do dzisiejszych warunków rzeźbotwórczych jest bardzo mały. Przemawiają za tym również kryteria morfologiczne. Przetrwanie rzeźby peryglacjalnej wyjaśnić można długotrwałym oddziaływaniem pokrywy roślinnej. Wyżyna Łódzka była pokryta lasami aż do rozwoju przemysłu i zagęszczenia osadnictwa w początkach XIX-ego wieku.
Bibliografia
1. Bac S., Ostromęcki J., 1950 - Badania nad erozją gleb w Polsce (Etudes de l'erosion du sol en Pologne). Warszawa.
2.Budel J., 1937 - Eiszeitliche u. rezente Verwitterung u. Abtragung im ehemals nicht vereisten Teil Mitteleuropas. Pet. Geogr. Mitt., Ergh., No. 229.
3. Budel J., 1950 - Das System der klimatischen Morphologie. Beitrage zur Geomorphologie der Klimazonen und Vorzeitklimate. Deutscher Geographentag Munchen, 1948.
4. Cailleux A. - Le ruissellement en pays tempere non montagneux. Ann. Geogr., t. 57, no 305.
5. Dobrzański B., Malicki A., Ziemnicki S., 1953 - Erozja gleb w Polsce (L'erosion du sol en Pologne). Warszawa.
6. Dylik J., 1948 - Rozwój osadnictwa w okolicach Łodzi (summary: The development of settlement in the Łódź-region). Acta Geogr. Univ. Lodz., nr 2, Łódzkie Tow. Naukowe.
7. Dylik J., 1952 - The concept of the periglacial cycle in Middle Poland. Bull. Soc. Sci. Lettr. de Łódź, vol. III, 5.
8. Dylik J. 1952- Peryglacjalne struktury w plejstocenie środkowej Polski (summary: Periglacial structures in the Pleistocene deposits of Middle Poland). Biul. Państw. Inst. Geol., 66.
9. Dylik J., 1953 - O peryglacjalnym charakterze rzeźby środkowej Polski (resume: Du caractere periglaciaire de la Pologne Centrale). Acta Geogr. Univ. Lodz., nr 4, Łódzkie Tow. Naukowe.
10. Dylik J.,1953 - Zagadnienie poligenezy rzeźby w pracach nad geomorfologiczną mapą Polski (resume: Probleme de la polygenese du relief dans les travaux sur la carte geomorphologique de la Pologne). Przegl. Geogr., t. 25.
11. Dylik J., 1953 - Caracteres du developpement de la geomorphologie moderne. Bull. Soc. Sci. Lettr. Łódź, vol. IV, 3.
12. Dylik J., 1954 - Problematyka geomorfologiczna wobec potrzeb rolnictwa (summary: Geomorphological problematic related to agricultural needs). Przegl. Geogr., t. 26.
13. Dylikowa A., 1952 - O metodzie badań strukturalnych w morfologii glacjalnej (resume: De la methode structurale dans la morphologie glaciaire). Acta Geogr. Univ. Lodz., nr 3, Łódzkie Tow. Naukowe.
14. Dylikowa A., 1954 -W sprawie nieporozumień terminologicznych w morfologii: pojęcia erozji i denudacji (resume: Des malentendus terminologiques en geomorphologie: les termes d'erosion et de denudation). Czas. Geogr., t. 25.
15. Furon R. 1947 - L'erosion du sol. Paris.
16. Jahn A., 1951 -Zjawiska krioturbacyjne współczesnej i plejstoceńskiej strefy peryglacjalnej (summary: Cryoturbate phenomena of the contemporary and of the Pleistocene periglacial zone). Acta Geol. Polonica, vol. 2.
17. Jahn A., 1954 - Denudacyjny bilans stoku (resume: Balance de denudation du versant). Czas. Geogr., t. 25.
18. Klatkowa H., 1954 - Niecki korazyjne w okolicach Łodzi (resume: Niches de corrosion aux environs de Łódź). Biuletyn Peryglacjalny, nr 1.
19. Pelter L. C., 1950 -The geographic cycle in periglacial regions as it is related to climatic geomorphology. Ann. Ass. Am. Geogr., vol. 40.
20. Pierzchałko Ł., 1953 - Zagadnienie rozwoju stoku w świetle prac Bauliga, Birota i Sobolewa (summary: The problem of slope-formation in the light of the studies by Baulig, Birot and Sobolev). Przegl. Geogr., t. 25.
21. Pierzchałko Ł., 1954 - Wstępne obserwacje współczesnych procesów stokowych w Górach Kaczawskich (summary: Preliminary investigations of present-day slope erosion in Kaczawa Mountains). Przegl. Geogr., t. 26.
22. Pierzchałko Ł., 1954 - Zagadnienie dolin asymetrycznych na tle rozwoju geomorfologii klimatycznej (resume: Le probleme des vallees dissymetriques et le developpement de la geomorphologie climatique). Czas. Geogr., t. 25.
23. Reniger A., 1954 -Znaczenie rzeźby terenu dla rolnictwa (summary: The significance of land relief for agriculture). Przegl. Geogr., t. 26.
24. Sobolew S. S., 1948 - Razwitie erozjonnych processow na territorii ewropiejskoj czasti SSSR i borba s nimi (Developpement des processus erosifs sur le territoire de la partie europeenne de l'URSS et la lutte contre eux). Akad. Nauk SSSR, t. 1.
25. Starkel L., 1954 - Znaczenie mapy geomorfologicznej dla rolnictwa (L'importance de la carte geomorphologique pour l'agriculture'). Przegl. Geogr., t. 26.
26. Sus N. I., 1949 - Erozja poczwy i borba s nieju (L'erosion du sol et la lutte contre elle). Moskwa.
27. Tricart J.,1950, 1952 - La Partie Orientale du Bassin de Paris. Etude morphologique, t. 1 - La genese de Bassin. Paris; t. 2 -L'evolution morphologique au Quaternaire. Paris. 28. Tricart J., 1951 - Le systeme d'erosion periglaciaire. L'Information Geographique, no 5.
29. Tricart J., 1953 - Geomorphologie dynamique de la steppe russe. Rev. Geomorph. Dyn.
30. Tricart J., 1953 -La geomorphologie et les hommes. Rev. Geomorph. Dyn.
31. Zanin G. W., 1952 - Erozjonnyje formy reliefa sozdawajemyje wremiennymi wodotokami i principy ich lesomelioracji (Les formes d'erosion dues aux ecoulements des eaux et les principes de leur melioration forestiere). Izw. Ak. Nauk SSSR, Sier. Gieogr., nr 6.
