Wybrane zagadnienia peryglacjalne w Polsce
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1956/4/2Słowa kluczowe:
inwolucje, soliflukcja, strefa peryglacjalna, okresy peryglacjalneAbstrakt
Autor podejmuje próbę klasyfikacji krioturbacji występujących w Polsce. Zwraca szczególną uwagę na inwolucje, klasyfikując je jako: fałdowe, filarowe i amorficzne. Wśród struktur soliflukcyjnych wyróżnia cylindryczną soliflukcję, będącą wynikiem różnicy prędkości przepływu między piaszczystymi a ilastymi masami gruntu na stoku. Drugim zagadnieniem jest rozwój zjawisk peryglacjalnych w poszczególnych zlodowaceniach. Autor bada te zjawiska w czasie i przestrzeni. Każda strefa peryglacjalna dzieli się na podstrefy o zróżnicowanym mikroreliefie i odmiennych zjawiskach mrozowych. Podstrefy te zmieniają swoje położenie w zależności od rozwoju lub wycofywania się lądolodu. Porównując krioturbacje, należy pamiętać, że powstały one nie tylko podczas kolejnych zlodowaceń, ale także w różnych fazach tego samego zlodowacenia. Dlatego zjawiska pozornie synchroniczne mogą w rzeczywistości okazać się asynchroniczne. Ostatnim analizowanym problemem jest kwestia najstarszej strefy peryglacjalnej w Polsce. Autor wysuwa hipotezę, że tzw. osady „preglacjalne” południowej i środkowej Polski powstały w warunkach peryglacjalnych. Odpowiadają one najstarszemu okresowi peryglacjalnemu w Polsce.
Bibliografia
1. Berg, G. - Blatt Warmbrunn. Erläuterungen zur geologischen Karte. Berlin 1921.
2. Bryan, K. - Cryopedology- the study of frozen ground and intensive frost action with suggestions on nomenclature. Am. Jour. Sei., vol. 244, 1946.
3. Büdel, J. - Die klima-morphologischen Zonen der Polarländer. Erdkunde, Bd. 2, 1948.
4. Czarnocki, J. - Dyluwium Gór Świętokrzyskich (zusammenfassung:.diluvium des Święty Krzyż-Gebirges). Roczn. Polsk. Tow. Geol., t. 2, 1931.
5. Dege, W. - Landformende Vorgänge im eisnahen Gebiet Spitzbergens. Pet. Mitt., Bd. 87, 1941.
6. Denny, C. S. - Periglacial phenomena in southerrt Connecticut. Am. Jour. Sei., vol. 32, 1936.
7. Dylik, J. - Struktury peryglacjalne w plejstocenie środkowej Polski (summary: Periglacial structures in the Pleistocene deposits of Middle Poland). Biul. Panstw. Inst. Geol., 66, 1952.
8. Dylik, J. - 0 peryglacjalnym charakterze rzeźby środkowej Polski (resume: Du caractere periglaciaire de la Pologne Centrale). Acta Geogr. Univ. Lodz., nr 4, L6dzkie Tow. Naukowe, L6dz 1953.
9. Dylik, J. - Periglacial investigations in Poland. Bull. Soc. Sei. Lettr. Łódź, vol. IV,2, 1953.
10. Geltirig, P. - Studies on the food of the East Greenland ptarmigan especially in its relation to vegetation and snow-cover. Medd. Grönl., Bd. 116, 1937.
11. Gladcin, I. N. - Gieomorfologiya SSSR (geomorphology of USSR). Leningrad 1939.
12. Grigoriev, A. A. - Die Typen des Tundra-mikroreliefs von Polar-Eurasien, ihre geographische Verbreitung und Genesis. Geogr. Ztschr., 1925.
13. Grigoriev, A. A. - Subarktika (sub-Srctica). Moskva-Leningrad 1946.
14. Gripp, K. - Glaziologische und geologische Ergebnisse der Hamburgischen Expedition 1927. Abhandl. Natur. Ver. Hamburg, Bd. 12, 1929.
15. Halicki, B. - Z zagadnień stratygrafii plejstocenu na Niżu Europejskim (summary: Some problems concerning the stratigraphy of the Pleistocene of the European Lowland). Acta Geol. Polonica, vol. 1, 1950.
16. Jahn, A. - Research on the structure and temperature of the soils in western Green land. Bull. Acad. Pol. Sei. Lettr. Cracovie, Ci. Math., Ser. A, 1940-46.
17. Jahn, A. - Zjawiska krioturbacyjne współczesnej i plejstoceńskiej strefy peryglacjalnej (summary: Cryoturbate phenomena of the contemporary and of the Pleistocene periglacial zone). Acta Geol. Polonica, vol. 2, 1951.
18. Jahn, A. - Wyżyna Lubelska - rzezba i czwartorzędu (summary: Plateau of Lublin - morphology and Quaternary deposits). Prace Inst. Geogr. PAN, 1956.
19. Jahn, A., Turnau-Morawska, M. - Preglacjał i najstarsze utwory czwartorzędowe Wyżyny Lubelskiej (summary: Pre-Glacial and oldest Pleistocene deposits of the Lublin-upland). Biul. Panstw. Inst. Geol., 65, 1952.
20. Lewiński, J. - Grenzschichten zwischen Tertiär und Quartär in Mittelpolen. Ztschr. f. Geschiebeforschung, Bd. 5, 1929.
21. Livierovskij, I. - Pochvy tundr Severnogo Kraya (tundra soils of the Northern Land). Trudy Polar. Korn., 19, 1934.
22. Karaszewski, W. - O obecności dwóch starszych interglacjałów w profilu Syrnik nad Wieprzem (summary: About the presence of two older interglacial formations in the Syrniki on Wieprz profile). Biul. Inst. Geol., 69, 1954.
23. Klimaszewski, M. - Polskie Karpaty Zachodnie w okresie dyluwialnym (Polish West Carpathians during Ice age). Prace Wrocl. Tow. Nauk., Ser. B, nr 7, 1948.
24. Klimaszewski, M., Szafer, W., Szafran, B., Urbański, J. - Flora dryasowa w Krościenku nad Dunajcem (summary: The Dryas flora of Krościenko on the river Dunajec). Biul. Panstw. Inst. Geol., 24, 1950.
25. Mazenot, S. - Sur les conditions climatiques de formations de la terrasse dite preglaciaire aux environs de Lyon. Bull. Soc. Geol. France, t. 3, 1953.
26. Meinardus, W. - Beobachtungen über Detritussortierung und Struktuboden auf Spitzbergen. Ztschr. d. Ges. f. Erdkunde zu Berlin, 1912.
27. Poser, H. - Boden-und Klimaverhältnisse in Mittel-und Westeuropa während der Würmeiszeit. Erdkunde, Bd. 2, 1948.
28. Rühle, E. - Stratygrafia czwartorzędu Polski w świetle publikacji w latach 1945- 1953 (summary: Stratigraphy of the Quaternary in Poland on the basis of scientific publications in the years 1945-1953). Biul. Inst. Geol., 70, 1955.
29. Quervain, A. - Schweizer Grönland Expedition 1912/1913. Denkschrift Schweiz. Naturf. Ges., Bd. 53, Zürich 1920.
30. Samsonowicz, J. - Objaśnienia do arkusza Opatów (explanations of the map sheet Opatów). Państw. Inst. Geol., 1934.
31. Sharp, R. P. - Periglacial involutions in northeastern Illinois. Jour. Geol., vol. 50, 1942.
32. Sukachev, V. N. - K voprosu o vliyanii merzloty na pochvu (the problem of the influence of frozen ground on the soil). Izv. Akad. Nauk, 1911.
33. Szafer, W. - Stratygrafia plejstocenu w Polsce na podstawie florystycznej (summary: Pleistocene stratigraphy of Poland from the floristical point of view). Roczn. Polsk. Tow. Geol., t. 23, 1953.
34. Szafer, W. - Plioceńska flora okolic Czorsztyna i jej stosunek do plejstocenu (summary: Pliocene flora from the vicinity of Czorsztyn, W'est Carpathians, and its relationship to the Pleistocene). Prace Inst. Geol., t. 11, 1954.
35. Troll, C. - Strukturboden, Solifluktion und Frostklimate der Erde. Geol. Rundschau, Bd. 34, 1944.
36. Wright, W. B. - The Quaternary Ice Age. London 1937.
