O trójdzielnym systemie stratygrafii plejstocenu na obszarach akumulacji lodowcowej
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1960/9/4Słowa kluczowe:
lodowce, plejstocen, stratygrafiaAbstrakt
Artykuł w języku francuskim.
TYTUŁ ORYGINALNY: Sur le systeme triparti de la stratigraphie du Pleistocene dans les pays d'accumulation glaciaire
Autor zamierza wprowadzić trójdzielny, zamiast dwudzielnego, podział stratygrafii plejstocenu na obszarach pokrytych czwartorzędowymi lodowcami. Ma to być naturalną konsekwencją dominującej roli klimatu w całej historii epoki czwartorzędu, podkreślając znaczenie jednostek skalnych i litologicznych w stratygrafii. Stąd pomysł, aby uzupełnić stratygrafię plejstoceńską poprzez dodanie jednostek peryglacjalnych obok jednostek glacjalnych i interglacjalnych. Analiza szeregu profili plejstoceńskich z różnych regionów Polski pokazuje duże znaczenie jednostek peryglacjalnych w sekwencji stratygraficznej. Występują tu jedynie takie jednostki peryglacjalne, które są reprezentatywne dla zimnych okresów. Wiadomo, że inne formacje towarzyszące jednostkom glacjalnym odgrywają w stratygrafii jedynie rolę uzupełniającą. Wyróżniono trzy typy profili plejstoceńskich. Wszystkie wykazują wiele poziomów peryglacjalnych, jednak ich znaczenie rośnie ku południu. Profile pierwszego typu zawierają kopalne formacje peryglacjalne, ale tylko jako jednostki uzupełniające. Profil drugi charakteryzuje się złożonymi jednostkami peryglacjalnymi, które są jedynymi śladami wszystkich zimnych okresów. Trzeci typ występuje tam, gdzie brak jakichkolwiek formacji glacjalnych, a cała historia czwartorzędu jest reprezentowana przez naprzemienne jednostki peryglacjalne i osady powstałe w okresach cieplejszych. Omówiono także następstwo faz drugorzędnych w okresach zimnych. Zgodnie z różnymi środowiskami osady te zawierają ślady następujących faz: 1. fazy klimatu dość surowego i suchego, 2. fazy zimnej i wilgotnej, 3. fazy trzeciej, charakteryzującej się głównie procesami spłukiwania. Jeśli chodzi o odpowiadające im formacje i inne zjawiska peryglacjalne: w fazie pierwszej: kliny mrozowe oraz ślady intensywnej działalności wiatru, w fazie drugiej: grèzes litées, rumowiska i zjawiska kongeliflukcji, w fazie trzeciej: formacje określane — według autorów holenderskich i belgijskich — jako niweo-fluwialne i niweo-fluwiatylne.
Bibliografia
Alexandre, J., 1958 - Le modelé quaternaire de l'Ardenne Centrale. Ann. Soc. Géol. Belgique, t. 81.
Dylik, J., 1954 - The problem of the origin of loess in Poland. Biuletyn Peryglacjalny, nr 1.
Flint, R. F., 1948 - Glacial geology and the Pleistocene Epoch. New York - London.
Horberg, L., 1953 - Pleistocene deposits below the Wisconsin drift in Northeastern Illinois. State Geol. Surv., Rep. of Invest., No 165, Urbana, Illinois.
Horberg, L., 1956 - Pleistocene deposits along the Mississippi valley in Central-Western Illinois. State Geol. Surv., Rep. of Invest., No 192, Urbana, Illinois.
Jahn, A., 1956 - Some periglacial problems in Poland. Biuletyn Peryglacjalny, nr 4.
Krumbein, W. C., Sloss, L. L., 1956 - Stratigraphy and sedimentation. San Francisco.
Lewiński, J., 1928 - Utwory preglacjalne i glacjalne Piotrkowa i okolic (résumé: Les dépôts préglaciaires et glaciaires de Piotrków et des ses environs). Sprawozd. Tow. Nauk. Warszawskiego, 21 année.
Lewiński, J., 1929 - Die Grenzschichten zwischen Tertiär und Quartär in Mittelpolen. Ztschr. f. Geschiebeforschung, Bd. 5.
Schenck, H. G., Muller, S. W., 1941 - Stratigraphic terminology. Bull. Geol. Soc. America, vol. 52.
Woldstedt, P., 1956 - Über die Gliederung der Würm-Eiszeit und die Stellung der Lösse in ihr. Eiszeitalter u. Gegenwart, Bd 7.
