Prawdopodobna sukcesja faz morfologicznych podczas czwartorzędowych cykli klimatycznych na obszarach wyżynnych Belgii
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1960/9/8Słowa kluczowe:
fazy morfologiczne, czwartorzędowy cykl klimatyczny, BelgiaAbstrakt
Artykuł w języku francuskim.
TYTUŁ ORYGINALNY: La succession probable des phases morphologiques au cours d'un cycle climatique quaternaire en haute Belgique
Obserwacje dotyczące klimatów czwartorzędu i ewolucji morfologicznej stają się obecnie liczne na obszarze wyżynnej Belgii i wymagają pierwszej krytycznej analizy, zwłaszcza jeśli chodzi o powstawanie “stabilnych” teras.
- Okresy mroźne wydają się w głównych dolinach i wzdłuż potoków o łagodnym spadku korespondować ze znacznym osłabieniem, a nawet zatrzymaniem erozji pionowej, po którym następuje odnowienie procesu erozyjnego („płaskowyże” lub powierzchnie erozyjne ukształtowane przez połączone działanie mrozu i soliflukcji, powiązane z poziomem osadów teras; nałożony potok lub wąwóz po stronie doliny w miejscu dawnego, poprzez przemieszczenie mas skalnych). Czas między fazą soliflukcji a ponownym pogłębianiem doliny byłby wystarczająco krótki, aby nie zmienić koryta rzeki, które jest wyznaczone przez osady soliflukcyjne spływające na dno doliny. W środkowym biegu potoków asymetryczna dolina wskazuje na równoczesne działanie soliflukcji i erozji pionowej: w takim przypadku obie fazy trudno odróżnić.
- Brak zgodności między cechami rzeźby powstałymi po fazie soliflukcji a słabą siłą obecnej wody płynącej sugeruje obecność fazy przejściowej (faza spłukiwania spowodowana opadami deszczu). Kryteria oceny siły erozyjnej (brak torów erozyjnych pod lasem, niedopasowane meandry, wczesna dojrzałość niektórych potoków) muszą być stosowane ostrożnie.
- Między stosunkowo spokojną fazą klimatu umiarkowanego a powrotem mrozów wydaje się występować druga faza spłukiwania, lecz jej skutki rzadko można bezpośrednio zaobserwować (przerwany profil glebowy przykryty grubymi, poziomymi osadami, pozostałości sortowania górnej części przez wodę płynącą, uwiecznione następnie przez osady soliflukcyjne).
W związku z tym najbardziej kompletne cykle klimatyczne obejmowałyby przynajmniej cztery fazy. Pozostają do dalszych badań szczegóły ich efektów morfologicznych w każdej części dorzecza (stok doliny, dno doliny potoków, a następnie strumieni). Jeśli dobrze wykorzystać ten początkowy schemat, ułatwi to badania nad oryginalnością każdego cyklu.
Bibliografia
Alexandre, J., 1957 - Les terrasses des bassins supérieurs de l'Ourthe et de la Lesse. Ann. Soc. Géol. Belgique, t. 80; p. B 317-332.
Alexandre, J., 1958 - Le modelé quaternaire de l'Ardenne Centrale. Ann. Soc. Géol. Belgique, t. 81; p. M 213-331.
Chapelier, A., 1957 - Nouvelles observations sur les niveaux de terrasse de la Vesdre. Ann. Soc. Géol. Belgique, t. 80; p. B 379-394.
Clairbois, A. M., 1959 - L'évolution de la Meuse entre Liège et Anseremme au cours du Quaternaire. Ann. Soc. Géol. Belgique, t. 82; p. B 213-233.
Ek, C., 1957 - Les terrasses de l'Ourthe et de l'Amblève inférieures. Ann. Soc. Géol. Belgique, t. 80; p. B 333-354.
Gullentops, F., 1954 - Contributions à la chronologie du pléistocène et des formes du relief en Belgique. Mém. Inst. Géol. Univ. de Louvain, t. 18; p. 123-252.
Hufty, A., 1958 - Formes quaternaires dans le bassin de la Semois Jurassique. Ann. Soc. Gèol. Belgique, t. 81; p. B 441-455.
Macar, P., Alexandre, J., 1958 - Compte rendu de la Session extraordinaire des Sociétés Géologiques de Belgique tenue à Liège, Trois-Ponts et Laroche du 20 au 23 septembre 1957. Ann. Soc. Géol. Belgique, t. 81; 107 pp.
Seret, G., 1957 - Les terrasses et les formes associées dans le bassin de la Lesse inférieure. Ann. Soc. Géol. Belgique, t. 80; p. B. 355-378.
