Wynagrodzenia i retencja pracowników w gospodarkach przejściowych: badanie porównawcze Polski i Wietnamu
DOI:
https://doi.org/10.26485/SPE/2026/138/6Słowa kluczowe:
Wynagrodzenia, retencja pracowników, teoria instytucjonalna, porównawcze zarządzanie zasobami ludzkimi, gospodarki przejściowe, Polska i WietnamAbstrakt
Przedmiot badań: Wynagrodzenia i retencja pracowników należą do kluczowych obszarów zarządzania zasobami ludzkimi; jednak ich konstrukcja i znaczenie są silnie kształtowane przez krajowe konteksty instytucjonalne. Chociaż dotychczasowe badania porównawcze w obszarze HRM podkreślały znaczenie różnic kontekstowych, wciąż brakuje empirycznych dowodów pochodzących z gospodarek w okresie transformacji.
Cel badawczy: Celem artykułu jest zbadanie, w jaki sposób krajowe czynniki instytucjonalne wpływają na praktyki wynagradzania oraz ich rolę w retencji pracowników w gospodarkach transformujących się poprzez porównanie organizacji działających w Polsce i Wietnamie.
Metoda badawcza: W oparciu o teorię instytucjonalną i porównawcze HRM, badanie wykorzystuje jakościowe studium przypadku. Dane zebrano za pomocą częściowo ustrukturyzowanych wywiadów oraz analizy dokumentów przeprowadzonych w jednej firmie w Polsce i jednej w Wietnamie.
Wyniki: Badania wskazują, że choć obie organizacje uznają retencję pracowników za priorytet strategiczny, ich praktyki wynagradzania znacząco różnią się pod względem struktury, znaczenia i funkcji w zależności od kontekstu instytucjonalnego. W Polsce systemy wynagradzania są silnie sformalizowane i oparte na wynikach, pełniąc głównie rolę elementu bazowego w szerszej strategii retencyjnej, która akcentuje rozwój kariery i równowagę między pracą a życiem prywatnym. Z kolei w Wietnamie wynagrodzenia (zwłaszcza premie na koniec roku) funkcjonują jako nieformalnie zinstytucjonalizowana praktyka, która zwiększa stabilność dochodów i wzmacnia legitymizację organizacji, odgrywając tym samym większą rolę w retencji pracowników. Wyniki badań sugerują, że postrzeganie sprawiedliwości i decyzje retencyjne pracowników są kształtowane przez głęboko zakorzenione normy instytucjonalne, a nie uniwersalne zasady. Dostarczając empirycznych dowodów z dwóch słabo zbadanych gospodarek transformujących się, badanie wnosi wkład do literatury porównawczego HRM i podkreśla znaczenie kontekstowo wrażliwych strategii wynagradzania w międzynarodowym zarządzaniu zasobami ludzkimi.
Liczba pobrań
Bibliografia
Adams J.S., Inequity In Social Exchange, Editor(s): L. Berkowitz, Advances in Experimental Social Psychology, Academic Press 1965/2, pp. 267–299.
Allen D.G., Bryant P.C., Vardaman J.M., Retaining talent: Replacing misconceptions with evidence-based strategies, The Academy of Management Perspectives 2010/24 (2), pp. 48–64.
Ariss A.A., Sidani Y., Comparative international human resource management: Future research directions, Human Resource Management Review 2016/26 (4), pp. 352–358.
Brewster C., Mayrhofer W., Farndale E., Handbook of Research on Comparative Human Resource Management, 2nd ed., Edward Elgar Publishing, 2018.
Budhwar P.S., Sparrow P.R., An integrative framework for understanding cross-national human resource management practices, Human Resource Management Review 2002/12 (3), pp. 377–403.
Clauss C.B., de Frutos-Belizón J., García-Carbonell N., Employee perceptions of HRM practices and beyond: A bibliometric analysis of theoretical perspectives and research foci, Journal of Management & Organization 2025/31 (5), pp. 2317–2340.
DiMaggio P.J., Powell W.W., The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizational Fields, American Sociological Review 1983/48, pp. 147–160.
Eisenhardt K.M., Building theories from case study research, Academy of Management Review 1989/14 (4), pp. 532–550.
Elrayah M., Semlali Y., Sustainable Total Reward Strategies for Talented Employees’ Sustainable Performance, Satisfaction, and Motivation: Evidence from the Educational Sector, Sustainability 2023/15 (2), p. 1605.
Fulmer I.S., Gerhart B., Kim J.H., Compensation and performance: A review and recommendations for the future, Personnel Psychology 2023/76 (2), pp. 687–718.
Gooderham P.N., Mayrhofer W., Sinha P.N., Zheng C.S., Brewster C., Continuity and change in national HRM – an overview and future research agenda, The International Journal of Human Resource Management 2025/36 (12), pp. 1989–2017.
Guzzo R.A., Noonan K.A., Elron E., Expatriate managers and the psychological contract, Journal of Applied Psychology 1994/79 (4), pp. 617–626.
Hall P.A., Soskice D., An Introduction to Varieties of Capitalism, in: P. Hall, D. Soskice, Varieties of Capitalism: The Institutional Foundations of Comparative Advantage, Oxford University Press, Oxford 2001, pp. 1–70.
Huselid M.A., The Impact of Human Resource Management Practices on Turnover, Productivity, and Corporate Financial Performance, Academy of Management Journal 1995/38, pp. 635–672.
Malik A., Nguyen M., Budhwar P., Chowdhury S., Gugnani R., Leveraging high-performance HRM practices and knowledge sharing for managing technological and social change in emerging market healthcare providers, Technological Forecasting and Social Change 2024/205, 123463.
Misiak-Kwit S., Włodarczyk K., Mazur-Wierzbicka E., Smerek Ł., Durian J., The Human Resources Management System in Slovakia and Poland – Chosen Aspects, European Research Studies Journal 2023/0 (1), pp. 20–39.
Nguyen N.A., Understanding the Socialist-Market Economy in Vietnam, Emerging Science Journal 2022/6 (5), pp. 952–966.
North D.C., Institutions, Institutional Change and Economic Performance, Cambridge University Press 1990.
Scott W.R., Institutions and Organizations: Ideas, Interests, and Identities, Sage Publishing, Thousand Oaks, CA 2014.
Serafini G.O., Wood G., Szamosi L.T., People management after state socialism: A literature review and research agenda, Human Resource Management Review 2020/30 (4), 100741.
Vroom V.H., On The Origins Of Expectancy Theory, in: K.G. Smith, M.A. Hitt (eds), Great Minds in Management: The Process of Theory Development, Oxford 2005; online edn, Oxford Academic, https://doi.org/10.1093/oso/9780199276813.003.0012; accessed: 31.10.2023.
Vroom V.H., Work and motivation, Wiley 1964.
Williams M.L., McDaniel M.A., Nguyen N.T., A meta-analysis of the antecedents and consequences of pay level satisfaction, Journal of Applied Psychology 2006/91 (2), pp. 392–413.
Yin R.K., Designing case studies, Qualitative research methods 2003/5 (14), pp. 359–386.
