Figurki kobiece z wczesnego chrześcijańskiego Egiptu, jako przykład archaizmu

Słowa kluczowe: Figurki kobiece, Egipt chrześcijański, Archaizm

Abstrakt

W niniejszym artykule przedstawiono kilka sugestii związanych z interpretacją figurek kobiecych wykonanych w okresie chrześcijańskim (IV-VII po Chr.) w Egipcie. Wydaje się, że były one głównie używane jako przedmioty wotywne, talizmany, amulety o znaczeniu sakralnym, jako wyraz osobistej, indywidualnej pobożności wyrażanej w kulcie. Ich symboliczna forma posiadała swoje podłoże w tradycji egipskiej terakot okresu hellenistycznego, a dokładniej w wyobrażeniach nagich kobiet, poświadczonych już od wczesnego okresu dynastycznego po wczesny okres rzymskiego panowania. Z tego punktu widzenia należy zauważyć, że koncepcję figurek kobiecych z okresu chrześcijańskiego Egiptu można uznać za przykład archaizmu religijnego, zarówno pod względem funkcji, jak i formy, tradycyjnie służących jako narzędzie do komunikacji i otrzymywania błogosławieństwa, wykorzystywanych w lokalnych ośrodkach kultowych Egiptu chrześcijańskiego, gdzie używano ich w obrzędach jako osobiste przedmioty.

Bibliografia

Bailey M.D. 2008. Catalogue of the Terracottas in the British Museum, vol. VI, Ptolemaic and Roman Terracottas from Egypt, London.

Barrett, E.C. 2015. Terracotta Figurines and the Archaeology of Ritual: Domestic Cult in Greco-Roman Egypt, W: S. Huysecom-Haxhi, A. Muller, Ch. Aubry, E. Caitlín C.E. Barrett, C. Blume, T. Kopestonsky (eds), Figurines grecques en contexte : présence muette dans le sanctuaire, la tombe et la maison. Villeneuve d’Ascq, 401-419.

Budin, S.L. 2011. Images of woman and child from the bronze age. Cambridge.

Ballet P., G. Galliano G. 2010. Les isiaques et la petite plastique dans l’Egypte hellenistique et romaine, W: L. Bricault, J. M.Versluys, (eds.) Isis on the Nile. Egyptian Gods in Hellenistic and Roman Egypt, Proceedings of the IVth International Conference of Isis Studies, Liège, November 27-29 2008, Michael Malaise in homomer (Religions in the Graeco-Roman World 171), Leiden, Boston, 197-220.

Boespflug, F., 2014. D’Isis lactans à Maria lactans. Quelques réflexions sur deux motifs similaires. W: G. Tallet, Chr. Zivie-Coche (eds.), Le myrte et la rose: Mélanges offerts àFrançoise Dunand par ses élèves, collègues et amis. 1-2 (Cahiers de l’ENIM, 9; Cahiers de l’ENIM, 9,1.), 179-197.

Frankfurter D., 2015, Female Figurines in Early Christian Egypt: Reconstructing Lost Practices and Meanings, Material Religion The Journal of Objects Art and Belief 11, 2, 190-223.

Frankfurter, D., 2018, Christianizing Egypt. Syncretism and Local Worlds in Late Antiquity, Princeton, Oxford.

Frankfurter D., Terracotta Figurines and Popular Religion in Late Antique Egypt : Issues of Continuity and ‘Survival’, W: G. Tallet, Chr. Zi¬vie-Coche (eds.), Le myrte et la rose : Mélanges offerts àFrançoise Dunand par ses élèves, collègues et amis. 1-2 (Cahiers de l’ENIM, 9; Cahiers de l’ENIM, 9,1.), 129-141.

Gawlinski, L., 2015, Dress and Ornaments W: R. Raja, J. Rüpke (eds.) A Companion to the Archaeology of Religion in the Ancient World, Chichester, West Sussex, 96-106.

Grossmann, P., 1998, The Pilgrimage Center of Abû Mînâ, W: D. Frankfurter (ed.) Pilgrimage and Holy Space in Late Antique Egypt, Leiden, 281-302.

Higgins, S., 2012, Divine Mothers: The Influence of Isis on the Virgin Mary in Egyptian Lactans-Iconography, Journal of the Canadian Society for Coptic Studies 3-4, 71-90.

Jędraszek S., 2016: Wojownicze bóstwo Bes w okresie hellenistycznym i rzymskim: studium obrazu i historii, Gdańsk.

Kaufmann, M. C., 1924, Die heilige Stadt der Wüste, München.

Kiss, Z., 2015, Menas i Afrodyta. „Dewocjonalia” z Sanktuarium Świętego Menasa, Vox Patrum 35, 64, 231-240.

Martens, M. 1975, Figurines en terre-cuite coptes découvertes à Kôm el-Dikka (Alexandrie), Bul¬letin de la société archéologique d’Alexandrie 43, 53-77.

Myśliwiec, K., 1995, Plastyka erotyczna w okresie ptolemejskim. Nowe odkrycia archeologiczne w starożytnym Athribis. W: T. Hrankowska, (red.) Sztuka a erotyka. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Łódź, listopad 1994. Warszawa, 83-90.

Myśliwiec K., 1998, Eros nad Nilem, Warszawa.

Polaczek-Zdanowicz K., 1974, Figurki orantek koptyjskich pochodzące z polsko-francuskich wykopalisk w Edfu, Rocznik Muzeum Narodo¬wego w Warszawie, 18, 187-211.

Polaczek-Zdanowicz K., 1975, The Genesis and Evolution the Orant Statuettes Against a Background of Developing Coptic Art, Etudes et Travaux, 8, 16, 135-151.

Teeter, E., 2008, Baked clay figurines and votive beds from Medinet Habu, Chicago.

Török, L., 2005, Transfigurations of Hellenism: aspects of late antique art in Egypt, A.D. 250- 700, Leiden, Boston.

Török L., 1995, Hellenistic and Roman Terracottas from Egypt, Roma.

Volokhine, Y., 2000, La frontalité dans l’iconographie de l’Égypte ancienne, series: Cahiers de la Société d’égyptologie, vol. 6, Genève.

Waraska, A. E., 2007, Female Figurines from The Mut Precinct: Context and Ritual Function. Maryland.

Opublikowane
2022-12-20
Dział
Artykuły