Karkevagge. Wybrane przypadki zapisu ruchów masowych w północnych Górach Skandynawskich
DOI:
https://doi.org/10.26485/BP/1962/11/33Słowa kluczowe:
rozwój procesów stokowych, świeży materiał obrywowy, lawiny śnieżne, soliflukcjaAbstrakt
Od 1952 roku autor śledził rozwój zboczy w dolinie Kârkevagge w szwedzkiej Laponii. Krótkotrwałe ruchy masowe (obrywanie skał, erodujące lawiny śnieżne, lawiny błotne, osuwiska) rejestrowano poprzez: (1) bezpośrednie obserwacje, (2) inwentaryzację świeżego gruzu osadzonego na śniegu pod koniec wiosny lub (3) na roślinności latem, (4) porównanie starych i nowych fotografii tego samego zbocza, (5) pomiary ilości świeżego gruzu osuwającego się na matach workowych. Bardziej ciągłe procesy (pełzanie piargowe, soliflukcja) rejestrowano poprzez sprawdzanie rocznego położenia drewnianych pali i znakowanych głazów (rys. 5).
W niniejszym artykule przedstawiono wyniki z trzech przekrojów zboczy w Kârkevagge: (a) stroma ściana skalna z usypiskiem rynnowym, charakteryzująca się osuwiskami, osuwiskami błotnymi i żlebami (rys. 3). (b) strome zbocze z małym strumieniem, gdzie lawiny śnieżne odgrywają ważną rolę w morfologii (rys. 4). (c) schodzenia rumowiska na stożku rumowiskowym i soliflukcji na zboczu pokrytym gliną (rys. 5).
Bibliografia
Andersson, J. G., 1906 - Solifluction, a component of subaerial denudation. Jour. Geol., vol. 14.
Allix, A., 1924 - Avalanches. Geogr. Rev., vol. 14.
Baird, P. D., Lewis, W. V., 1957 - The Cairngorm floods, 1956. Scot. Geogr. Mag., vol. 73.
Büdel, J., 1948 - Die klima-morphologischen Zonen der Polarländer. Erdkunde, Bd. 3.
Büdel, J., 1959 - Periodische und episodische Solifluktion im Rahmen der klimatischen Solifluktionstypen. Erdkunde, Bd. 13.
Büdel, J., 1960 - Die Frostschutt-Zone Südost-Spitzbergens. Colloq. Geogr., 6, Bonn.
Cailleux, A., Tricart, J., 1950 - Un type de solifluction: les coulées boueuses. Revue Géomorph. Dyn:, vol. 1.
Dylik, J., 1958 - Periglacial investigations conducted in 1957 by the Łódź group of the Polish expedition to Spitsbergen. Przegl. Geofizyczny, roczn. 3.
Ekman, S., 1957 - Die Gewässer des Abisko-Gebietes und ihre Bedingungen. Kungl. Svenska Vet. akad. Handl., Ser. 4, no 6, Stockholm.
Frödin, J., 1914 - Geografiska studier i St. Lule älvs källområde. Sveriges Geol. Unders., Ser. C, 257.
Heim, A., 1932 - Bergsturz und Menschenleben. Vierteljahrsschr. d. Nat. forsch. Ges. Zürich, 77.
Holdar, C. G., 1957 - Deglaciationsförloppet i Torneträsk-området. Geol. Fören. Stockholm Förhandl., Bd. 79.
Högbom, B., 1914 - Über die geologische Bedeutung des Frostes. Bull. Geol. Inst. Uppsala, Bd. 12.
Jahn, A., 1960 - Some remarks on evolution of slopes on Spitsbergen. Ztschr. f. Geomorph., Suppl. Bd. 1.
Jäckli, H., 1957 - Gegenwartsgeologie des bündnerischen Rheingebietes. Beiträge z. Geol. d. Schweiz, Geotechn. Ser., Lief. 36, Bern.
Klinger, R., 1959 - Beobachtungen über die Denudation im Spitzingseegebiet. Mitt. Geogr. Ges. München, 44.
Kulling, O., 1960 - The Caledonian mountain chain in the Torneträsk-Ofoten area, northern Scandinavia. Guide to excursions Nos. A 25 and C 20. Intern. Geol. Congress Norden 1960. Stockholm.
Macar, P., Birot, P., 1955 - Commission on the evolution of slopes. Intern. Geogr. Union, Newsletter, vol. 6.
Matznetter, J., 1956 - Der Vorgang der Massenbewegungen an Beispielen des Klostertales in Vorarlberg. Geogr. Jahresber. Österreich, Bd. 26, Wien.
Michaud, J., 1950 - Emploi de marques dans l'étude des mouvements du sol. Revue Géomorph. Dyn., vol 1.
Nobles, L. H., 1959 - Classification of rapid mass movements. Bull. Geol. Soc. Amer., vol. 70.
Peev, C. D., 1957 - Laviny kak sovremenny denudacionny faktor (Avalanches as a denudation factor). Izv. Vsesojuznogo Geogr. Obshchestva, t. 89.
Pillewizer, W., 1957 - Bild und Bau des NW-Karakorum. Photogr. u. Forsch., 7, Stuttgart.
Rapp, A., 1957 - Studien über Schutthalden in Lappland und auf Spitzbergen. Ztschr. f. Geomorph., Bd. 1.
Rapp, A., 1959 - Avalanche boulder tongues in Lappland. Geogr. Annaler, vol. 41.
Rapp, A., 1960 - Talus slopes and mountain walls at Tempelfjorden, Spitsbergen. Skrifter, Nr 119, Oslo.
Rapp, A., 1961 - Recent development of mountain slopes in Kärkevagge and surroundings, northern Scandinavia. Geografiska Annaler, vol. 42.
Rapp, A., Rudberg, S., 1960 - Recent periglacial phenomena in Sweden. Biuletyn Peryglacjalny, nr 8.
Rudberg, S., 1950 - Ett par fall av skred och ravinbildning i Västerbottens fjälltrakter. Geol. Fören. Stockholm Förhandl., Bd. 72.
Rudberg, S., 1958 - Some observations concerning mass movements on slopes in Sweden. Geol. Fören, Stockholm Förhandl., Bd. 81.
Schmid, J., 1955 - Der Bodenfrost als morphologischer Faktor. Heidelberg.
Sharp, R. P., 1942 - Mudflow levées. Jour. Geomorph., vol. 5.
Sharpe, C. F. S., 1938 - Landslides and related phenomena. New York.
Smith, J., 1960 - Cryoturbation data from South Georgia. Biuletyn Peryglacjalny, nr 8.
Starkel, L., 1959 - Development of the relief of the Polish Carpathians in the Holocene. Przegl. Geogr., t. 31, Suppl.
Stiny, J., 1910 - Die Muren. Innsbruck.
Tricart, J., 1957 - Une lave torrentielle dans les Alpes autrichiennes. Revue Géomorph. Dyn., vol. 8.
Washburn, A. L., 1947 - Reconaissance geology of portions of Victoria Island and adjacent regions, Arctic Canada. Geol. Soc. Amer., Mem. 22.
Washburn, A. L., 1960 - Instrumentation for mass-wasting and patterned-ground studies in Northeast Greenland. Biuletyn Peryglacjalny, nr 8.
Williams, P. J., 1957 - The direct recording of solifluction movements. Amer. Jour. Sci., vol. 255.
