Nowy światowy porządek gospodarczy i polityczny wyłaniający się w ramach realpolityki prezydenta Trumpa
DOI:
https://doi.org/10.26485/SPE/2026/139/7Słowa kluczowe:
teoria neoklasyczna, globalizacja, wolny handel, protekcjonizm, polityka D. TrumpaAbstrakt
Przedmiot badań: Polityka ery Trumpa stanowiła wyzwanie dla kluczowych założeń neoklasycznych: protekcjonizm handlowy zamiast wolnego handlu, nacisk na relokalizację produkcji oraz przedkładanie efektywności krajowej nad globalną. XXI w. charakteryzuje się stopniową erozją liberalnego porządku międzynarodowego i praworządności, które wyłoniły się po II wojnie światowej. Amerykański prezydent D. Trump odrzucił te założenia. Traktował globalizację nie jako proces o sumie dodatniej, ale jako mechanizm wyzysku amerykańskich pracowników przez obce państwa i korporacje. Zerwał z 200-letnią tradycją „wolnego handlu”. Jego polityka jest sprzeczna z klasycznym neoklasycznym naciskiem na przewagi komparatywne i otwarte rynki.
Cel badawczy: Powstaje pytanie, czy tę nową politykę można uznać za trwały trend w polityce amerykańskiej, czy też jest to jedynie przejściowy kaprys autorytarnego przywódcy USA. Autorzy próbują odpowiedzieć na pytanie, czy polityka taka mieć będzie długoterminowy wpływ na neoklasyczną ścieżkę rozwoju i globalizacji.
Metoda badawcza: Autorzy stosują metody jakościowe (głównie przegląd literatury i obserwacje).
Wyniki: Analiza prowadzi do wniosku, że klasyczne podstawy teorii neoklasycznej z pewnością ulegną modyfikacji. Nie możemy jeszcze stwierdzić, w jakim stopniu modyfikacje te nastąpią, które elementy teorii neoklasycznej znikną najszybciej, a które pozostaną aktualne.
JEL classification: F00, F02, F11, F59, F41
Liczba pobrań
Bibliografia
Baldwin R., The Great Convergence: Information Technology and the New Globalization, Harvard University Press, Cambridge 2016.
Bown C.P., The US-China Trade War and Phase One Agreement, Peterson Institute for International Economics, Washington 2020.
Eichengreen B., Exorbitant Privilege: The Rise and Fall of the Dollar, Oxford University Press, New York 2011.
Engel J.A., Lawrence M.A., Preston A. (eds.), America in the World: A History in Documents from the War with Spain to the War on Terror, Princeton University Press, Princeton 2014.
Farrell H., Newman A. L., Weaponized Interdependence: How Global Economic Networks Shape State Coercion, International Security 2019/44/1, pp. 42–79.
Gaddis J.L., The Cold War: A New History, Penguin Press, New York 2005.
Haass R.N., A World in Disarray: American Foreign Policy and the Crisis of the Old Order, Penguin Press, New York 2017.
Ikenberry G.J., Liberal Leviathan: The Origins, Crisis, and Transformation of the American World Order, Princeton University Press, Princeton 2011.
Irwin D.A., Clashing over Commerce: A History of U.S. Trade Policy, University of Chicago Press, Chicago 2017.
Irwin D.A., Trump’s Trade Policy Is a Prequel, Not an Outlier, Journal of Economic Perspectives 2020/34/4, pp. 70–90.
Keohane R.O., Nye Jr. J.S., Power and Interdependence, 4th ed., Longman, Boston 2012.
Krugman P.R., Obstfeld M., Melitz M.J., International Economics: Theory and Policy, 11th ed., Pearson, Boston 2018.
Kupchan C.A., Isolationism: A History of America’s Efforts to Shield Itself from the World, Oxford University Press, New York 2020.
Mead W.R., The Jacksonian Revolt: American Populism and the Liberal Order, Foreign Affairs 2017/96/2, pp. 2–7.
Mearsheimer J.J., The Great Delusion: Liberal Dreams and International Realities, Yale University Press, New Haven 2018.
Naughton B., The Chinese Economy: Adaptation and Growth, 2nd ed., MIT Press, Cambridge 2018.
Navarro P., Autry G., Death by China: Confronting the Dragon – A Global Call to Action, Pearson Education, Upper Saddle River 2011.
Nye Jr. J.S., The Future of Power, Public Affairs, New York 2011.
Posen B.R., Restraint: A New Foundation for U.S. Grand Strategy, Cornell University Press, Ithaca 2014.
Ricardo D., On the Principles of Political Economy and Taxation, John Murray, London 1817.
Rodrik D., Populism and the Economics of Globalization, Journal of International Business Policy 2018/1, pp. 12–33.
Rodrik D., The Globalization Paradox: Democracy and the Future of the World Economy, W.W. Norton, New York 2011.
Sagan S.D., Waltz K.N., The Spread of Nuclear Weapons: A Debate Renewed, W.W. Norton, New York 2002.
Tooze A., Crashed: How a Decade of Financial Crises Changed the World, Viking, New York 2018.
Walt S.M., The Predatory Hegemon: How Trump Wields American Power, Foreign Affairs 2026/2.
Wohlforth W.C., The Stability of a Unipolar World, International Security 1999/24/1, pp. 5–41.
Clausing K.A., Obstfeld M., Tariffs as Fiscal Policy Peterson Institute for International Economics Working Paper 25-19 September 2025, https://www.piie.com/publications/working-papers/2025/tariffs-fiscal-policy; accessed 26.03.2026.
Monroe J., Seventh Annual Message to Congress, December 2, 1823, https://millercenter.org/the-presidency/presidential-speeches/december-2-1823-seventh-annual-message-monroe-doctrine; accessed 29.03.2026.
NATO, Collective Defence and Article 5, updated November 12, 2025, https://www.nato.int/en/what-we-do/introduction-to-nato/collective-defence-and-article-5; accessed 26.03.2026.
Office of the United States Trade Representative, Background Information on China’s Accession to the WTO, https://ustr.gov/archive/Document_Library/Fact_Sheets/2001Background_Information_on_Chinaʼs_Accession_to_the_World_Trade_Organization.html; accessed 26.03.2026.
Reuters, Trump Criticizes U.S. Dollar’s Strength, Blames the Fed, August 8, 2019, https://www.reuters.com/article/business/trump-criticizes-us-dollars-strength-blames-the-fed-idUSKCN1UY1Y6/; accessed 26.03.2026.
Reuters, Trump Says Strong Dollar Hurting U.S. Competitiveness, March 3, 2019, https://www.reuters.com/article/world/trump-says-strong-dollar-hurting-us-competitiveness-idUSKCN1QK034/; accessed 23.03.2026.
U.S. Department of State, Bretton Woods-GATT, 1941–1947, Office of the Historian, https://history.state.gov/milestones/1937-1945/bretton-woods; accessed 30.03.2026.
U.S. Department of State, Office of the Historian, Bretton Woods-GATT, 1941–1947, https://history.state.gov/milestones/1937-1945/bretton-woods; accessed 30.03.2026.
U.S. Department of State, official materials on the 250th anniversary of the United States, https://www.state.gov/freedom-250; accessed 26.03.2026.
World Trade Organization, The History of the Multilateral Trading System, https://www.wto.org/english/thewto_e/history_e/history_e.htm; accessed 30.03.2026.
