Najstarszy okres peryglacjalny w Polsce

Abstrakt

Jednym z dyskusyjnych problemów w Polsce jest tzw. formacja preglacjalna. Składa się ona z otoczaków, żwirów, piasków oraz osadów pyłowych, położonych na granicy trzeciorzędu i czwartorzędu. Brak fauny oraz skandynawskich głazów narzutowych nie pozwala na dokładne określenie wieku tej formacji. Autor przeanalizował omawiane formacje w kilku odsłonięciach na Wyżynie Lubelskiej oraz Dolnym Śląsku. Stwierdził tam obecność struktur peryglacjalnych (soliflukcji), jak również ślady intensywnego wietrzenia mrozowego oraz pewien rytm warstwowania. Świadczy to o zmianach klimatycznych zachodzących w czasie sedymentacji badanej formacji. Ponadto, w samej masie tej formacji zaobserwowano wyraźne ślady intensywnej działalności eolicznej. Autor skłania się ku wnioskowi, że tzw. formacje preglacjalne w Polsce nie są w tym samym wieku. Część z nich pochodzi z granicy trzeciorzędu i czwartorzędu, inne zaś — zwłaszcza w południowej Polsce — należy wiązać z najstarszym zlodowaceniem. Wszystkie te formacje powstały w klimacie suchym i prawdopodobnie chłodnym, szczególnie w przypadku formacji detrytycznych w Sudetach.