TRANSPOZYCJA STRUKTUR MITYCZNYCH W DOLINIE ISSY CZESŁAWA MIŁOSZA

  • Marzena Karwowska Zakład Literatury Polskiej XX i XXI wieku, Instytut Filologii Polskiej, i Logopedii, Wydział Filologiczny, Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0003-1372-6778
Słowa kluczowe: Czesław Miłosz; Dolina Issy; Gilbert Durand; mitokrytyka; mit; symbol; antropologiczne struktury wyobraźni

Abstrakt

The author reads Czesław Miłosz’s novel The Issa Valley through the prism of myth criticism, which was introduced to the humanities by Gilbert Durand. In particular, she focuses on the palingenesis of literary mythemes and the transposition of myth cal structures which can be found in various aspects of the text, including the novel’s chronotope and character construction. Moreover, The Issa Valley features processed paradigms of mythical time, mythical models of space, and individual mythemes transformed by Miłosz’s imaginary. The writer semantically inverts or demythologizes the myths of Tellus Mater, Pammetor Ge, and Arcadia, the mythologem of childhood, and the mythologem of family home, which have been deeply rooted in tradition. Miłosz addresses the given problem in an antithetical manner. He avoids simple answers. Instead, he poses questions, and thus opens the text to the individual hermeneutics of symbolic paths. Miłosz perceived the imaginary that has symbolic and mythical foundations as endowed with redemptive potential. In myth criticism, the symbolic modelling that takes place in the artistic imaginary is closely connected with the therapeutic role of an image. It helps an individual regain the state of internal balance which Gilbert Durand defines as anthropological balance. And, as Ernst Cassirer posits, this balance is a manifestation of human symbolic intelligence.

Bibliografia

Albouy Pierre. 1976. Quelques gloses sur la notion de mythe littéraire. W: Mythographies. Paris: Corti. S. 267–272.

Bachelard Gaston. 1975. Wyobraźnia poetycka. Przeł. Henryk Chudak, Anna Tatarkiewicz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Bachelard Gaston. 1997. La Terre et les reveries du repos. Paris: Corti.

Bernadie Sully. 1977. L’Espace imaginaire. „Recherches et Travaux”, no 15 (L’Imaginaire).

Brunel Pierre. 1992. Mythocritique, théorie et parcours. Paris: PUF.

Brunel Pierre. 1999. Dix mythes au féminine. Paris: Librairie d’Amérique et d’Orient.

Brunel Pierre. 2003. Mythopoétique des genres. Paris: PUF.

Cassirer Ernst. 1971. Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury. Przeł. Anna Staniewska. Warszawa: Czytelnik.

Chauvin Daniele. 1994. La Bible, images, mythes et traditions. Paris: Albin Michel.

Czesław Miłosz. In memoriam. 2004. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Czesława Miłosza autoportret przekorny. Rozmowy przeprowadził Aleksander Fiut. 1988. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Durand Gilbert. 1979. Figures mythiques et visages de l’oeuvre. De la mythocritique a la mythanalyse. Paris: Berg International.

Durand Gilbert. 1992. Les Structures anthropologiques de l’imaginaire. Paris: Dunod.

Durand Gilbert. 2003. L’Imagination symbolique. Paris: PUF.

Durand Gilbert, Sun Chaoying. 2000. Mythe, themes et variations. Paris: Desclée de Brouwer.

Duvignaud Jean. 1970. Spectacle et société. Paris: Denoël-Gonthier.

Dybizbański Marek, Szturc Włodzimierz. 2006. Mitoznawstwo porównawcze. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Eliade Mircea. 1993. Traktat o historii religii. Przeł. Jan Wierusz-Kowalski. Łódź: Wydawnictwo Opus.

Fiut Aleksander. 1981. Rozmowy z Czesławem Miłoszem. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Intertekstualność i wyobraźniowość. 2003. Red. Barbara Sosień. Kraków: Universitas.

Jasionowicz Stanisław. 1999. Roland Barthes – Gilbert Durand, wizje pluralizmu kultury. Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP.

Karwowska Marzena. 2008. Prapamięć uśpiona. Świat wyobrażeń Bolesława Leśmiana. Warszawa: Wydawnictwo Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Karwowska Marzena. 2011. Symbole Apokalipsy. Studia z antropologii wyobraźni. Warszawa: Wydawnictwo Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Karwowska Marzena. 2015. Antropologia wyobraźni twórczej w badaniach literackich. Świat wyobrażony Brunona Schulza. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Le Mythe en littérature. Mélanges offerts a Pierre Brunel. 2000. Éd. Camille Dumoulié, Yves Chevrel. Paris: PUF.

Lectures politiques des mythes littéraires au XXe siecle. 2009. Éd. Sylvie Parizet. Paris: Presses Universitaires de Paris Ouest.

Leeuw van der Gerardus. 1978. Fenomenologia religii. Przeł. Jerzy Prokopiuk, Warszawa: Książka i Wiedza.

Levi-Strauss Claude. 1970. Antropologia strukturalna. Przeł. Krzysztof Pomian. Warszawa: PIW.

Merton Thomas, Miłosz Czesław. 1991. Listy. Przeł. Maria Tarnowska. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Miłosz Czesław. 1987. Świadectwo poezji. Sześć wykładów o dotkliwościach naszego wieku. Warszawa: Czytelnik.

Miłosz Czesław. 1998. Dolina Issy. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Mythe et création. 1994. Éd. Pierre Cazier. Lille: Presses Universitaires de Lille.

Mythes et littérature. 1994. Éd. Pierre Brunel. Paris: Presses de l’Université de Paris-Sorbonne.

Mythes et littérature. 2002. Éd. Frédéric Monneyron, Joël Thomas. Paris: PUF.

Mythes et littérature. 2008. Éd. Sylvie Parizet. Paris: Lucie éditions pour la SFLGC.

Palingeneza mitu w literaturze XX i XXI wieku. 2014. Red. Marcin Klik i Justyna Zych. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Potęga świata wyobrażeń, czyli archetypologia według Gilberta Duranda. 2002. Red. Krystyna Falicka. Lublin: Wydawnictwo UMSC.

Questions de mythocritique. Dictionnaire. 2005. Éd. Daniele Chauvin, André Siganos, Philippe Walter. Paris: Imago.

Rite, roman, initiation. 2000. Éd. Simone Vierne. Grenoble: Presses Universitaires de Grenoble.

Sellier Philippe. 1984. Qu’est-ce qu’un mythe littéraire? „Littérature”, no 55. S. 112–126.

Siganos Andre. 2005. Définitions du mythe. W: Questions de mythocritique. Dictionnaire. Éd. Daniele Chauvin, André Siganos, Philippe Walter. Paris: Imago. S. 85–100.

Stankowska Agata. 2013. „Żeby nie widzieć oczu zapatrzonych w nic”. O twórczości Czesława Miłosza. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Ślosarska Joanna. 2004. Studia z poetyki antropologicznej. Warszawa: Semper.

Ślosarska Joanna. 2009. Bądź szybszy od śmierci. Studia z antropologii kultury. Łódź: Primum Verbum.

Wunenburger Jean Jacques. 1994. Principes d’une imagination mytho-poietique. W: Mythe et création. Éd. Pierre Cazier. Lille: Presses Universitaires de Lille. S. 36–40.

Opublikowane
2019-11-21
Dział
Artykuły