MIĘDZY UPŁYWAJĄCYM CZASEM A WIECZNOŚCIĄ. MIŁOŚĆ BEZ JUTRA TADEUSZA GAJCEGO W ŚWIETLE ANTROPOLOGII GILBERTA DURANDA

Słowa kluczowe: Tadeusz Gajcy; sakralizacja czasu; figury mityczne; epifania wieczności

Abstrakt

Drawing inspiration from Gilbert Durand’s anthropology of the imaginary, the article offers an interpretation of Tadeusz Gajcy’s poem entitled Miłość bez jutra (Love without Tomorrow). It examines the paradigms of mythical time processed by imagination and the revival of images that have their roots in biblical cosmogony. Using the research method proposed by Durand, the author argues that the imaginary metaphorically transforms symbolic signs that are deeply rooted in history and culture, adjusting them to the personal situation of the dreaming speaker. In Miłość bez jutra the dream of carnal and spiritual fulfillment makes one experience time in relation to certain mythical objects, such as a plant, a book, or a chalice. The return to the mythical beginning, perceived as a refuge that guarantees spiritual revival, is associated with coming to terms with the inevitability of death. In this way, the palingenesis of eternal return (or, in other words, cosmic annihilation and rebirth) that is present in the Gajcy’s poem shapes the way of experiencing time. The author argues that the transformation and sacralization of mythical time in the poem are achieved through the image of a book (cloud) and a plant. Moreover, he shows that Gajcy’s allusions to the Genesis are intertwined with an apocalyptic vision in which various elements of the world are burnt, while the epiphanies of love and death are presented as a return to the state of original innocence and purity, experienced in symbolic projections.

Bibliografia

Baczyński Krzysztof Kamil. 1992. Autobiografia. Gdańsk: Oficyna Wydawnicza Graf.

Balcerzan Edward. 1998. Poezja polska cz. II w latach 1939–1965. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne.

Bachelard Gaston. 1975. Wyobraźnia poetycka. Wybór pism. Przeł. Henryk Chudak, Anna Tatarkiewicz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Durand Gilbert. 1986. Wyobraźnia symboliczna. Przeł. Cezary Rowiński. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Gajcy Tadeusz. 1980. Pisma. Wybór i wstęp Lesław Bartelski. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Jan Paweł II. 2005. Tryptyk rzymski. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Janowski Jarosław Maciej. 2016. Zagadnienie istnienia i natury czasu w wybranych modelach kosmologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Liberi Libri.

Jaroszewski Tadeusz. 1969. Koncepcja życia autentycznego Martina Heideggera. „Etyka”, nr 4. S. 120–137.

Karwowska Marzena. 2015. Antropologia wyobraźni twórczej w badaniach literackich. Świat wyobrażony Brunona Schulza. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Kopaliński Władysław. 2001. Słownik symboli. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm.

Korczak Andrzej. 2014. Porządek wśród mitów według Mircei Eliadego. „IDEA – Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych”, t. XXVI. S. 279–289.

Łukasiewicz Jacek. 1971. Laur i ciało. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.

Kwiatkowski Jerzy. 1973. Klucze do wyobraźni. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Maj Bronisław. 1992. Dotknięty ogniem. Biały chłopiec. O poezji Tadeusza Gajcego. Kraków: Oficyna Literacka.

Mikołajczak Małgorzata. 2013. Między końcem i apokalipsą. O wyobraźni poetyckiej Zbigniewa Herberta. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. 1991. Oprac. zespół benedyktynów tynieckich pod red. ks. Augustyna Jankowskiego. Poznań–Warszawa: Wydawnictwo Pallotinum.

Słowikowski Andrzej. 2010. Egzystencjalne znaczenie lęku (Kierkegaard, Tillich, Balthasar). „Nowa Krytyka”, nr 24–25. S. 169–192.

Stein Edyta. 2006. Twierdza duchowa. Przeł. Immaculata J. Adamska. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Tarnowski Karol. 2009. Lęk i nadzieja. „Znak”, nr 653. S. 106–113.

Opublikowane
2019-11-21
Dział
Artykuły