Discourse and „something more”





discourse, theory, esthetics of “something more”, singularism, figurality, effect of meaning, effect of truth, metaphor, semiotics, phenomenology


The starting point and pivot holding the article together is an attempt to explain what the enigmatic “something more” means as an expression of theorists’ expectations of discourse. The words that constitute the leitmotif, taken from Michel Foucault’s theory and repeated by Mieke Bal, perform the role of “miniature theory” in the text, in the meaning assigned to the concepts by the Dutch scholar. The author of the article tries to interpret their meanings in the context of the foregoing conceptions, and compares semiotic and phenomenological approaches. The research tool that she uses is Pierre Bourdieu’s theories of art rules and the art field as well as the proposals of contemporary German theorists: Andreas Reckwitz, Dieter Mersch and Stephanie Schmidt. Following Grzegorz Sztabiński, she recalls the problem of distinguishing theory from discourse and ponders the validity of this distinction, and the con- sequences of the proposition that discourses are only forms of expression for theory. Changes taking place in discourses are analyzed as the result of transformations in the late modern society, defined by Reckwitz as singularism. Guiding discourses towards “something more” than denoting the states of things changes their function and allows speaking of the “effect of truth”, “effect of meaning”, current “use of work”, performative power of concepts and embodiment of the language of art. Expecta-tions of “something more” have always focused on the problem of identity and disproportion of heterogenic discourses. In the conclusion, the “something more” of discourse is shown as the contemporary form of metaphysical questions asked from the perspective of philosophy of finiteness.


Bal M., Narratologia. Wprowadzenie do teorii narracji, Wydawnictwo UJ, Kraków 2012.

Bal M., Reading “Rembrandt”: Beyond the word – image opposition: The Northrop Frye lectures in literary theory, Cambridge University Press, Cambridge – New York 1991.

Bal M., Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych. Krótki przewodnik, trans. by M. Bucholc, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2012.

Blumenberg H., Paradygmaty dla metaforologii, trans. by B. Baran, Aletheia, Warszawa 2017.

Fischer-Lichte E., Estetyka performatywności, trans. by M. Borowski, M. Sugiera, Księgarnia Akademicka, Kraków 2008.

Foucault M., Archeologia wiedzy, trans. by A. Siemek, PIW, Warszawa 1977.

Foucault M., Narodziny kliniki, trans. by P. Pieniążek, Wyd. “KR”, Warszawa 1999.

Foucault M., Porządek dyskursu, trans. by M. Kozłowski, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2002.

Foucault M., Słowa i rzeczy. Archeologia nauk humanistycznych, trans. by T. Komendant, vol. 2, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria Gdańsk 2005.

Kalaga W., Mgławice dyskursu. Podmiot, tekst, interpretacja, Universitas, Kraków 2001.

Lakoff G., Johnson M., Metafory w naszym życiu, trans. by P. Krzeszowski, PIW, Warszawa 1988.

Lorenc I., Estetyczne uzgodnienie jako temat współczesnej fenomenologii francuskiej, [in:] Fenomen i przedstawienie. Francuska estetyka fenomenologiczna. Założenia/Zastosowania/Konteksty, eds. I. Lorenc, M. Salwa, P. Schollenberger, Wyd. IFiS PAN, Warszawa 2012.

Lorenc I., Logos i mit estetyczności, Wydawnictwo UW, Warszawa 1993.

Lorenc W., Filozofie skończoności, Wydawnictwo UW, Warszawa 2016.

Margolis J., Czym, w gruncie rzeczy, jest dzieło sztuki. Wykłady z filozofii sztuki, trans. by K. Guczalski, Universitas, Kraków 2004.

Maryl M., Sztuka czytania? Mieke Bal w teorii i w praktyce, “Teksty Drugie” 2013/4.

Merleau-Ponty M., Oko i umysł: szkice o malarstwie, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 1996.

Merleau-Ponty M., Postrzeganie, ekspresja, sztuka, [in:] ipse, Proza świata. Eseje o mowie, trans. by S. Cichowicz, Czytelnik, Warszawa 1976.

Mersch D., Sprache und Aisthesis. Heidegger und die Kunst, [in:] S. Peters, M. J. Schäfer (Hg.), Intellektuelle Anschauung. Figurationen zwischen Kunst und Wissen, transcript Verlag, Bielefeld 2006.

Pękala T., Dyskurs o dyskursie, [in:] Dyskursy sztuki. Dyskursy o sztuce, ed. T. Pękala, Wyd. UMCS, Lublin 2018.

Reckwitz A., Die Gesellschaft der Singularitäten. Zum Strukturwandel der Moderne, Suhrkamp Verlag, Berlin 2017.

Schmidt S., Postmoderne Ästhetik – Das Verhältnis von Ästhetik, Kunst und Natur, “Tabularasa, Zeitung für Gesellschaft &Kultur”, no. 62 (4/2011) , (tabularasa-jena.de/artikel/artikel_2581/), [accessed: 20.11.2020].

Seel M., Estetyka obecności fenomenalnej, Universitas, Kraków 2008.

Sztabiński G., Teorie sztuki a dyskursy o sztuce, [in:] Dyskursy sztuki. Dyskursy o sztuce, ed. T. Pękala, Wyd. UMCS, Lublin 2018