ŚWIAT WYOBRAŻONY W PROZIE LIRYCZNEJ BOLESŁAWA LEŚMIANA: „LEGENDY TĘSKNOTY"

LE MONDE IMAGINÉ DANS LA PROSE LYRIQUE DE BOLESŁAW LEŚMIAN : « LEGENDY TĘSKNOTY » [LÉGENDES DE LA NOSTALGIE]

Abstrakt

Przedmiot omówienia stanowią opowieści poetyckie Bolesława Leśmiana zawarte w zbio­rze Legendy tęsknoty. Podjęta została próba interpretacji mało znanych utworów Leśmiana w odwołaniu do antropologicznych badań nad wyobraźnią twórczą Gilberta Duranda i Gastona Bachelarda. Analiza polega na wyodrębnieniu figur wyobrażeniowych tworzą­cych układy strukturalne dzieła literackiego oraz prześledzeniu, w jaki sposób funkcjo­nują one w tekście i jakiemu przetworzeniu uległy w wyobraźni twórcy. Analiza świa­ta wyobrażonego w cyklu Legendy tęsknoty prowadzi do wniosku, że Bolesław Leśmian sięga do starych narracji (eposy archaiczne, mity, baśnie), w których świat wyobrażeń ma charakter schizomorficzny (obrazy antagonistyczne porządkuje zasada diairesis). Wy­obraźnia Leśmiana modyfikuje twórczo kulturowy kod symboliczno-mityczny typowy dla schizomorficznej orientacji wyobraźni. Zastosowanie Durandowskiej perspektywy antro­pologicznych struktur wyobraźni pozwala zauważyć w tekstach Leśmiana persewerację jako zasadę porządkowania obrazów, które są figurami cierpienia. Perseweracja obrazów cierpienia służy spotęgowaniu rozpaczy, bohaterowie jego opowieści poetyckich uosabiają antropologiczny model homo patiens. Wszystkie te zabiegi artystyczne prezentują antro­pologię tragiczną bohaterów i prowadzą do określonego efektu, jakim jest estetyczna ka­tegoria smutku.

LE MONDE IMAGINÉ DANS LA PROSE LYRIQUE DE BOLESŁAW LEŚMIAN : LEGENDY TĘSKNOTY [LÉGENDES DE LA NOSTALGIE]

Resumé

Le sujet de cette étude est constitué des contes poétiques de Bolesław Leśmian contenus dans le recueil Legendy tęsknoty [Légendes de la nostalgie]. Une tentative d’interpréta­tion des œuvres peu connues de Leśmian est faite en référence aux recherches anthro­pologiques sur l’imagination créatrice de Gilbert Durand et Gaston Bachelard. L’ana­lyse consiste à isoler les figures imaginaires qui composent les systèmes structurels d’une œuvre littéraire et à retracer leur fonctionnement dans le texte et le type de traitement qu’elles ont subi dans l’imagination de l’auteur. L’analyse du monde imaginaire dans le cycle Légendes de la nostalgie permet de conclure que Bolesław Leśmian s’inspire de récits anciens (épopées archaïques, mythes, contes de fées), dans lesquels le monde imaginaire est de nature schizomorphe (les images antagonistes sont ordonnées selon le principe de la diairesis). L’imagerie de Leśmian modifie de manière créative le code culturel symbolico--mythique typique de l’orientation schizomorphe de l’imagination. L’application de la perspective de Durand sur les structures anthropologiques de l’imagination permet de remarquer la persévération dans les textes de Leśmian comme principe d’ordonnancement des images qui sont des figures de la souffrance. La persévération des images de la souf­france sert à intensifier le désespoir ; les protagonistes de ses récits poétiques incarnent le modèle anthropologique de l’homo patiens. Tous ces procédés artistiques mettent en scène l’anthropologie tragique des protagonistes et aboutissent à un effet, qui est la catégorie esthétique de la tristesse.

MOTS-CLÉS Bolesław Leśmian ; Legendy tęsknoty [Légendes de la nostalgie] ; prose lyrique ; poème en prose ; mythe ; symbole ; structures anthropologiques de l’imaginaire ; Gilbert Durand ; Gaston Bachelard

_{Cet article a été traduit du polonais vers le français par Dorota Walczak-Delanois et Yoana Ganowski.
Artykuł został przetłumaczony z języka polskiego na język francuski przez Dorotę Walczak-Delanois i Yoanę Ganowski.}