DOROTA MASŁOWSKA A ZACIERANIE SIĘ GRANIC GATUNKOWYCH: MIĘDZY SLAMEM A HIP-HOPEM, MIĘDZY POEZJĄ, TEATREM I PROZĄ
DOROTA MASŁOWSKA ET LA POROSITÉ DES GENRES : ENTRE SLAM ET HIP-HOP, ENTRE POÉSIE, THÉÂTRE ET PROSE
DOI:
https://doi.org/10.26485/PP/2026/81/17Słowa kluczowe:
Dorota Masłowska; hip-hop; slam; powieść; Paw królowej; Inni ludzieAbstrakt
Artykuł, po zaprezentowaniu różnic pomiędzy slamem a rapem i hip-hopem, przedstawia porównanie dwóch wybranych hybrydowych powieści Doroty Masłowskiej, Paw królowej (Masłowska 2005) i Inni ludzie (Masłowska 2018). Najpierw przedstawione zostają zabiegi prozodyczne, dokonane prze autorkę na tych pozornie prozatorskich tekstach (rytm, rymy, podział na wersy, aliteracje, itp.). Następnie pokazane jest, na czym polega teatralność tych powieści oraz ich oralność wtórna. W wyniku porównania tych dwóch, odległych od siebie o 13 lat publikacji, można stwierdzić, iż nawet jeśli Masłowska w sposób jawny nie odwołuje się do slamu (co czyni w wypadku rapu), to jej twórczość na przestrzeni lat przechodzi od sfery oddziaływania hip-hopu w kierunku slamu właśnie, wykazując przy tym, jak dalece zatarte są we współczesnej literaturze granice gatunkowe.
DOROTA MASŁOWSKA ET LA POROSITÉ DES GENRES : ENTRE SLAM ET HIP-HOP, ENTRE POÉSIE, THÉÂTRE ET PROSE
Résumé
Après avoir présenté les différences entre le slam, le rap et le hip-hop, l’article se consacre à la comparaison entre deux romans hybrides de Dorota Masłowska, Paw królowej [Tchatche ou crève] (Masłowska 2005) et Inni ludzie [Les autres gens] (Masłowska 2018). Dans un premier temps sont présentés les procédés prosodiques que l’auteure met en oeuvre dans ces textes supposément en prose (rythme, rime, division en vers, allitération, etc.). Ensuite sont démontrées la théâtralité de ces romans et leur oralité secondaire. À la suite de la comparaison de ces deux publications, séparées de 13 ans l’une de l’autre, il est possible de conclure que, même si Masłowska ne se réfère pas ouvertement au slam (ce qu’elle fait dans le cas du rap), son travail au fil des années se déplace de la sphère de l’influence du hip-hop vers celle du slam, démontrant à quel point les frontières entre les genres sont floues dans la littérature contemporaine.
MOTS-CLÉS Dorota Masłowska ; hip-hop ; slam ; roman ; Paw królowej [Tchatche ou crève] ; Inni ludzie [Les autres gens]
Cet article a été traduit du français vers le polonais par Dorota Walczak-Delanois et Yoana Ganowski.
Artykuł został przetłumaczony z języka francuskiego na język polski przez Dorotę Walczak-Delanois i Yoanę Ganowski.
Bibliografia
[am]. 2018. „Inni ludzie”? Hip-hopowy poemat Doroty Masłowskiej zapowiedziany na maj 2018! Bookclips, 10.04. [online]. Protokół dostępu: https://booklips.pl/premiery-i-zapowiedzi/inni-ludzie-hip-hopowy-poemat-doroty-maslowskiej-zapowiedziany-na-maj-2018/ [1.05.2024].
Babelio. Dorota Maslowska [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.babelio.com/auteur/Dorota-Maslowska/69504 [1.05.2025].
Brugeron Pierre-Emanuel. 2014. L’oralité secondaire. « Implications philosophiques », 27.10. [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.implications-philosophiques.org/loralite-secondaire/ [26.11.2023].
Calvet Louis-Jean. 1985. La chanson comme métissage. « Vibrations », n° 1. P. 71–80.
Diderot Denis. 1796. Jacques le fataliste et son maitre. Paris : Buisson.
Diderot Denis. 1920. Kubuś Fatalista i jego pan. Trad. Tadeusz Boy-Żeleński. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”.
Florczyk Tomasz. 2019. Obrzeża genologii. Gatunki literackie obecne w polskich tekstach hip-hopowych. Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. Adama Regiewicza, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie [online]. Protokół dostępu: http://dlibra.bg.ajd.czest.pl:8080/dlibra/docmetadata?id=6179&from=publication [12.06.2024].
Hładki Paweł. 2013. De la polonité selon Dorota Masłowska. « Itinéraires » [en ligne]. Protocole d’accès : https://journals.openedition.org/itineraires/879 [09.12.2025].
Huelle Paweł. 2001. Mercedes-Benz. Z listów do Hrabala. Kraków: Znak.
Huelle Paweł. 2004. Mercedes-Benz : Sur des lettres à Hrabal. Trad. Jean-Yves Erhel. Paris : Gallimard.
„Inni ludzie” na Placu Defilad [online]. Protokół dostępu: https://trwarszawa.pl/news/inni-ludzie-na-placu-defilad/ [14.12.2025].
Jadanowska, Karolina. 2014. The Role of the Word in Hip-Hop Subculture. In: The Word in Contemporary Discourses. Ed. Katarzyna Jachimowska, Barbara Kudra, Ewa Szkudlarek-Śmiechowicz. Łódź: University of Łódź Press, pp. 323–330 [online]. Available at: https://dspace.uni.lodz.pl/bitstream/handle/11089/27484/323-330%20Karolina%20Jadanowska_%20Rola%20slowa%20w%20subkulturze%20hiphopowej.pdf?sequence=1&isAllowed=y [accessed 20 November 2023].
Jaworski Krzysztof [b.d.]. Paw królowej Doroty Masłowskiej [online]. Protokół dostępu: https://culture.pl/pl/dzielo/krzysztof-jaworski-paw-krolowej-doroty-maslowskiej [12.06.2024].
Karczewski Leszek. 2006. Hip-hop opera [online]. Protokół dostępu: http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/21916.html [1.05.2024].
Masłowska Dorota. 2002. Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną – powieść. Warszawa: Wydawnictwo Lampa i Iskra Boża.
Masłowska Dorota. 2003. Polococktail party. Trad. Zofia Bobowicz. Paris : Noir sur Blanc.
Masłowska Dorota. 2005. Paw królowej. Warszawa: Biblioteka Twoich Myśli.
Masłowska Dorota. 2006. Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku. Warszawa: TR Warszawa.
Masłowska Dorota. 2008a. Tchatche ou crève. Trad. Isabelle Jannès-Kalinowski. Paris : Noir sur Blanc.
Masłowska Dorota. 2008b. Między nami dobrze jest. Warszawa: Lampa i Iskra Boża.
Masłowska Dorota. 2008c. Deux pauvres Roumains parlant polonais. Trad. Kinga Joucaviel. Toulouse : Presses universitaires du Mirail.
Masłowska Dorota. 2011. Vive le feu ! (On s’entend bien). Trad. Isabelle Jannès-Kalinowski. Paris : Noir sur Blanc.
Masłowska Dorota. 2012. Kochanie, zabiłam nasze koty. Warszawa: Noir sur Blanc.
Masłowska Dorota. 2013. Chéri, j’ai tué les chats. Trad. Isabelle Jannès-Kalinowski. Paris : Noir sur Blanc.
Masłowska Dorota. 2014. Jak zostałam wiedźmą. Opowieść autobiograficzna dla dorosłych i dzieci. Warszawa: Noir sur Blanc.
Masłowska Dorota. 2015. Więcej niż możesz zjeść. Felietony parakulinarne. Warszawa: Noir sur Blanc.
Masłowska Dorota. 2017. Jak przejąć kontrolę nad światem, nie wychodząc z domu. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Masłowska Dorota. 2018. Inni ludzie. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Masłowska Dorota. 2020. Jak przejąć kontrolę nad światem 2. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Masłowska Dorota. 2022. Bowie w Warszawie. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Masłowska Dorota. 2023a. Mam tak samo jak ty. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Masłowska Dorota. 2023b. „Owijałam w bawełnę już dostatecznie długo!” – Dorota Masłowska w RMF FM [online]. Protokół dostępu: https://www.youtube.com/watch?v=Gp_nEA0ZlrI&t=1017s [30.04.2024].
Mastalski Arkadiusz Sylwester. 2011. Poetyka tekstu hiphopowego a aktualizacja systemu prozodyjnego. Praca magisterska napisana Mastalski, Arkadiusz Sylwester. 2011. Poetyka tekstu hiphopowego a aktualizacja systemu prozodyjnego. Master’s thesis written under the supervision of Prof. Jerzy Waligóra, Pedagogical University of Krakow, Faculty of Philology [online]. Available at: https://www.academia.edu/1178014/Poetyka_tekstu_hiphopowego_a_aktualizacja_systemu_prozodyjnego [accessed 15 November 2023].
Nadana Katarzyna. 2006. Jak być królową. „Teksty Drugie”, nr 4. S. 110–115.
Ong Walter J. 2014. Oralité et écriture. La technologie de la parole. Trad. Hélène Hiessler. Postface de John Hartley. Paris : Les Belles Lettres.
Petetin Véronique. 2009. Slam, rap et « mondialité ». « Études. Revue de culture contemporaine », n° 410 [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.revue-etudes.com/article/slam-rap-et-mondialite/11970#Paywall [30.04.2024].
Savary Cyprienne. 2021. Le sampling langagier dans l’oeuvre de Bedoes. Mémoire de Master dirigé par Mateusz Chmurski et Agnieszka Karpowicz en cotutelle avec Sorbonne Université et l’Université de Varsovie (texte non publié).
Siatkowska-Callebat Kinga. 2024. Dorota Masłowska ou les langages de la pop culture. Entre mimesis langagière et provocation. [In:] Langages de la littérature polonaise du XXIe siècle. Éd. Piotr Seweryn Rosół, Piotr Sobolczyk. Paris : IES. P. 87–104.
Tchatche ou crève. Les Éditions Noir sur Blanc [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.leseditionsnoirsurblanc.fr/catalogue/tchatche-ou-creve [1.05.2024].
Terpińska Aleksandra (reżyserka). 2019. Dorota Masłowska, Inni ludzie, official book trailer [online]. Protokół dostępu: https://www.youtube.com/supported_browsers?next_url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DG8KGWvoS7zg [1.05.2024].
Tyszler Corinne. 2009. Entre rap et slam : un souffle nouveau dans la langue ? « Journal français de psychiatrie », n° 3(34). P. 16–18.
Vorger Camille. 2021. Le slam poésie clamée. De la chanson à la performance. [In:] Théorie du lyrique. Une anthologie de la critique mondiale de la poésie. Éd. Antonio Rodriguez. Université de Lausanne [en ligne]. Protocole d’accès : https://www.theorie-lyrique.net/article/view/3980/3622 [30.04.2024].
Wojda Aleksandra. 2021. Sonosphères et mémoires dans le roman polonais d’après 1989 : Tchatche ou crève de Dorota Masłowska et Chante les jardins de Pawel Huelle. [In:] Pologne plurielle. Mémoire de l’Autre dans la Pologne contemporaine. Éd. Florence Corrado-Kazanski, Aleksandra Wojda. Pessac : MSHA. P. 143–168.
Zumthor Paul. 1983. Introduction à la poésie orale. Paris : Seuil.
