LEWE STRONY WIDOKÓW – STRATEGIE POETYCKIEJ DESKRYPCJI W POEMATACH PROZĄ JERZEGO FICOWSKIEGO

LES REVERS DES VUES – STRATÉGIES DE DESCRIPTION POÉTIQUE DANS LES POÈMES EN PROSE DE JERZY FICOWSKI

Abstrakt

Artykuł jest, osadzoną w zaczerpniętych z analizowanych tekstów kategoriach: spodu, le­wej strony i nicowania, lekturą trzech poematów prozą z tomu Amulety i definicje Jerzego Ficowskiego. Referuje podstawowe założenia nurtu czytania powierzchniowego (surface reading) i w świetle dyskutowanej w jego ramach opozycji powierzchni i głębi proponuje rozwinięcie znanej ze strukturalistycznych pism formuły chwytu poetyckiego. Diagnozuje autorską strategię deskryptywną opartą na literackim geście nicowania słów i rzeczy, doko­nywanym dzięki połączeniu środków poetyckich (amulety) oraz będącego żywiołem prozy opisu (definicje). Na podstawie tej podwójności ukazuje poematy prozą Ficowskiego jako literacki odpowiednik fizycznej dynamiki ruchu (obchodzenia przedmiotu zainteresowa­nia, jego podnoszenia i obracania), pozwalającej na zmianę perspektywy, która umożliwia wielowymiarowe, przestrzenne widzenie rzeczy.

LES REVERS DES VUES – STRATÉGIES DE DESCRIPTION POÉTIQUE DANS LES POÈMES EN PROSE DE JERZY FICOWSKI

Résumé
Cet article constitue une lecture de trois poèmes en prose du volume Amulety i definicje [Amulettes et définitions] de Jerzy Ficowski, sur base des catégories du dessous, du côté gauche et de la réversion des faces, tirées des oeuvres analysés. Le texte aborde les hypothèses fondamentales du courant de la lecture de surface (surface reading) et, à la lumière de l’opposition entre surface et profondeur discutée dans ce cadre, propose un développement de la formule de la saisie poétique issue des écrits structuralistes. L’auteure analyse la stratégie descriptive employée, basée sur le geste littéraire consistant à emboîter les mots et les choses en combinant les procédés poétiques (amulettes) et la description, élément essentiel de la prose (définitions). Sur la base de cette dualité, la chercheuse considère les poèmes en prose du poète comme l’équivalent littéraire de la dynamique physique du mouvement (tourner autour de l’objet d’intérêt, le soulever et le retourner) permettant un changement de perspective qui rend possible une vision multidimensionnelle et spatiale des choses.

MOTS-CLÉS Descriptivisme littéraire ; poème en prose ; Jerzy Ficowski ; présence ; surface reading ; tournant descriptif

_{Cet article a été traduit du polonais vers le français par Dorota Walczak-Delanois et Yoana Ganowski.
Artykuł został przetłumaczony z języka polskiego na język francuski przez Dorotę Walczak-Delanois i Yoanę Ganowski.}