„ŚMIAĆ SIĘ DO ŁEZ” ALBO HUMOR W POLSKICH I BELGIJSKICH POÈMES EN PROSE XXI WIEKU

« RIRE À EN PLEURER » OU L’HUMOUR DANS LES POÈMES EN PROSE POLONAIS ET BELGES DU XXIe SIÈCLE

Autor

  • Yoana Ganowski Université libre de Bruxelles, Faculté de Lettres, Traduction et Communication, CP 175, Centre de recherche Philixte / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, Szkoła Doktorska Nauk o Języku i Literaturze https://orcid.org/0000-0002-1385-5513

DOI:

https://doi.org/10.26485/PP/2026/81/19

Słowa kluczowe:

Poemat prozą; humor; poezja belgijska; poezja polska; Frédéric Saenen; Grzegorz Wróblewski; Christophe Van Rossom; Julia Szychowiak; Timotéo Sergoï; Marcin Pierzchliński

Abstrakt

Humor nieczęsto jest wykorzystywany w rejestrze poetyckim, ale ujawnia się w niektórych utworach, np. w poematach prozą. Celem niniejszego artykułu jest przyjrzenie się funkcjonowaniu humoru i zrozumienie jego roli w poematach prozą francuskojęzycznej poezji belgijskiej i polskiej poezji XXI wieku. Analizie i porównaniu poddanych zostaje sześć wierszy, autorów takich jak: Frédéric Saenen, Grzegorz Wróblewski, Christophe Van Rossom, Julia Szychowiak, Timotéo Sergoï i Marcin Pierzchliński. Na koniec podjęto próbę zidentyfikowania podobieństw i różnic między obiema badanymi literaturami, zrozumienia mechaniki oraz intencji stojących za wykorzystaniem humoru w gatunku poematu prozą w świetle m.in. Freudowskich i Baudelaire’owskich koncepcji humoru i śmiechu, a ostatecznie zrozumienia tego, co w omawianych poematach prozą pozwala wyrazić humor.

 

« RIRE À EN PLEURER » OU L’HUMOUR DANS LES POÈMES EN PROSE POLONAIS ET BELGES DU XXIe SIÈCLE

Résumé
L’humour n’est pas souvent utilisé dans le registre poétique, pourtant il se dévoile dans certains poèmes, par exemple dans certains poèmes en prose. Le but de cet article est d’observer le fonctionnement et de comprendre le rôle de l’humour dans les poèmes en prose issus de la poésie belge francophone et polonaise du XXIe siècle. Six poèmes sont analysés et comparés – les textes de Frédéric Saenen, Grzegorz Wróblewski, Christophe Van Rossom, Julia Szychowiak, Timotéo Sergoï et Marcin Pierzchliński. Pour finir, il s’agira de constater les points communs et différences entre les deux littératures abordées, de saisir la mécanique et l’intention derrière l’utilisation de l’humour dans le cadre du genre du poème en prose à la lumière, entre autres, des idées freudiennes et baudelairiennes sur l’humour et le rire, et enfin de comprendre ce que l’humour permet d’exprimer dans ces poèmes en prose.

MOTS-CLÉS Poème en prose ; humour ; poésie belge ; poésie polonaise ; Frédéric Saenen ; Grzegorz Wróblewski ; Christophe Van Rossom ; Julia Szychowiak ; Timotéo Sergoï ; Marcin Pierzchliński

Biogram autora

Yoana Ganowski - Université libre de Bruxelles, Faculté de Lettres, Traduction et Communication, CP 175, Centre de recherche Philixte / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, Szkoła Doktorska Nauk o Języku i Literaturze

Doktorantka na Wolnym Uniwersytecie w Brukseli (ULB) i na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Szkoła Nauk o Języku i Literaturze). Obec­nie pisze rozprawę doktorską na temat gatunku poematu prozą pt. „Zacieranie granic” – Poème en prose w literaturze polskiej i francuskojęzycznej XXI wieku pod opieką profesorów – Doroty Walczak-Delanois (ULB) i Tomasza Mizerkiewicza (UAM). Obszary jej zainteresowań to literatura XXI wieku, poezja francuskoję­zyczna i polska, komparatystyka i przekład. Jest autorką artykułów naukowych, m.in. w czasopismach „Przegląd Humanistyczny” oraz „Tematy i Konteksty”.

Doctorante à l’Université libre de Bruxelles et à l’Université Adam Mickie­wicz à Poznań (Szkoła Nauk o Języku i Literaturze). Elle écrit sa thèse sur le genre du poème en prose, intitulée « L’effacement des frontières » – Le Poème en prose dans la littérature polonaise et francophone du XXIe siècle, sous la direction des Professeurs Dorota Walczak-Delanois (ULB) et Tomasz Mizerkiewicz (UAM). Ses centres d’intérêt sont la littérature du XXIe siècle, la poésie francophone et polonaise, les études comparées et la traduction. Elle a déjà quelques articles à son actif, publiés notamment dans les revues « Przegląd Humanistyczny » et « Tematy i Konteksty ».

Bibliografia

Bachtin Michaił. 1975. Twórczość Franciszka Rabelais’go. Przeł. Anna Goreń, Andrzej Goreń. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Bakhtine Mikhaïl. 1970. L’œuvre de François Rabelais et la culture populaire au Moyen Âge et sous la Renaissance. Paris : Gallimard.

Baudelaire Charles. 2008. De l’essence du rire et généralement du comique dans les arts plastiques. Paris : Éditions Sillage.

Bergson Henri. 2013. Le Rire. Paris : Flammarion.

Bernard Suzanne. 1959. Le poème en prose de Baudelaire jusqu’à nos jours. Paris : Nizet.

Breton André. 1966. Anthologie de l’humour noir. Paris : Jean-Jacques Pauvert éditeur.

Delwit Pascal. 2009. La vie politique en Belgique de 1830 à nos jours. Bruxelles : Éditions de l’Université libre de Bruxelles.

Freud Sigmund. 1930. Le Mot d’esprit et ses rapports avec l’inconscient (1905). Trad. Marie Bonaparte et Dr. M. Nathan. Paris : Gallimard.

La Pologne des Belges : évolution d’un regard (XXe–XXIe siècles). 2021. Éd. Przemysław Szczur. Kraków: Unum Press.

Léon Pierre. 1996. Stratégies discursives de l’humour et de la poésie. « Tangence », n° 53. P. 28–46.

Minois Georges. 2000. Histoire du rire et de la dérision. Paris : Fayard.

Mizerkiewicz Tomasz. 2007. Nić śmiesznego. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Pierzchliński Marcin. 2021. Voyage, voyage. Łódź: Stowarzyszenie Pisarzy Polskich Oddział w Łodzi.

Roy Alain. 2019. Autodérision et identité. « L’Inconvénient », n° 78. P. 3–5.

Saenen Frédéric. 2003. Ni vu ni connu. [In:] qui je fuis. Bruxelles : Le Fram. P. 70–72.

Sergoï Timotéo. 2011. Le Diagonaute amouraché. Bruxelles : le Fram.

Sergoï Timotéo. 2022. « Oh, Rose, Rose, … ». [In:] Une poésie de vingt ans. Anthologie de la poésie en Belgique francophone (2000–2020). Éd. Gérald Prunelle. Bruxelles : Espace Nord. P. 170.

Szychowiak Julia. 2016. Całe życie z moim ojcem. Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu.

Van Rossom Christophe. 2005. Sous un ciel dévoyé. Bruxelles : Le Cormier.

Van Rossom Christophe. 2022. Sous un ciel dévoyé. [In:] Une poésie de vingt ans. Anthologie de la poésie en Belgique francophone (2000–2020). Éd. Gérald Prunelle. Bruxelles : Espace Nord. P. 135.

Walczak-Delanois Dorota. 2010. Wiersz miłosny XXI wieku w poezji polskiej i we francuskojęzycznej poezji Belgii. „Rocznik Komparatystyczny”, nr 1. S. 155–185.

Wróblewski Grzegorz. 2000. Kopenhaga. Białystok: Kartki.

Zijderveld Anton C. 1983. The Sociology of Humour and Laughter. New York: Sage.

Pobrania

Opublikowane

2026-02-20

Numer

Tom 81 (2026): Od poematu prozą do slamu: o ewolucji opowieści poetyckiej od XIX do XXI wieku / Du poème en prose au slam : sur l’évolution du récit poétique du XIXe au XXIe siècle

Dział

V. POEMAT PROZĄ W ROZLEGŁYCH AMPLITUDACH ODCZYTAŃ XXI WIEKU / LE POÈME EN PROSE DANS LES VASTES AMPLITUDES DE LECTURES DU XXIe SIÈCLE

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.