„OPOWIADAM/OBLICZAM SWE PRZEŻYCIA JAK DESZCZ CIOSÓW”: OBMYŚLANIE ZWIĄZKU MIĘDZY AUTOFIKCJĄ A TWÓRCZOŚCIĄ RAPERA AKHENATONA

« JE CONTE/COMPTE MON VÉCU COMME UNE PLUIE DE COUPS » : PENSER LE RAPPORT ENTRE L’AUTOFICTION ET L’ŒUVRE DU RAPPEUR AKHENATON

Abstrakt

Artykuł przedstawia analizę korpusu złożonego ze strof i utworów francuskiego rapera Akhenatona w odniesieniu do pojęcia autofikcji przedstawionego pierwotnie przez Serge’a Doubrovsky’ego i przeformułowanego przez innych badaczy (Philippe Gasparini, Philippe Vilain). Chociaż rap jako gatunek muzyczny nie do końca pasuje do autofikcji jako kategorii gatunkowej, sama autofikcja, rozumiana jako problematyzacja relacji między procesem pisania a „ja” lirycznym za pośrednictwem języka, znajduje w niektórych utworach rapu istotną, współczesną aktualizację. Rozpoczynam od analizy relacji między specyficznym językiem a autonarracją Akhenatona w odniesieniu do poetyckiego pojęcia merde, które dotyczy kilku kategorii gramatycznych, różnych pozycji w wersach, a nawet szerzej: zwiększonego semantycznie pola fekaliów. Przedstawiam również studium narracji przejścia rapera od zwykłego, anonimowego życia do statusu znanego artysty. Chcąc wydobyć na jaw „kontinuum” między życiem a rapem, uprawomocniam analizą przedstawianych utworów fakt, że organizacja tekstowa, tak jak sposób jej artykulacji („przygoda języka”) wspólnie budują narrację Akhenatona-siebie („język pewnej przygody”).

« JE CONTE/COMPTE MON VÉCU COMME UNE PLUIE DE COUPS » : PENSER LE RAPPORT ENTRE L’AUTOFICTION ET L’ŒUVRE DU RAPPEUR AKHENATON

Résumé
Mon article propose l’analyse d’un corpus composé de morceaux et de couplets du rappeur français Akhenaton à la lumière de la notion d’autofiction telle qu’initialement proposée par Serge Doubrovsky et reformulée par d’autres (Philippe Gasparini, Philippe Vilain). Bien que le rap en tant que genre musical ne s’accorde pas tout à fait avec l’autofiction comme catégorie générique, l’autofiction en tant que problématisation des rapports entre écriture et soi par le langage trouve dans certaines oeuvres de rap une actualisation contemporaine pertinente. J’analyse d’abord le rapport entre un langage spécifique et la mise en récit de soi chez Akhenaton à travers la notion poétique de merde, qui se décline sous plusieurs classes grammaticales, positions dans les couplets, voire par un champ sémantique de la fécalité élargi. Je présente ensuite une étude de la mise en récit du passage, chez le rappeur, d’une vie ordinaire et anonyme au statut d’artiste. S’agissant de mettre au jour le continu entre la vie et le rap, je fais valoir par mon approche des oeuvres que l’organisation textuelle et la mise en voix de ce texte spécifiques (« l’aventure du langage ») construisent solidairement le récit de soi d’Akhenaton (« le langage d’une aventure »).

MOTS-CLÉS Autofiction ; rap français ; Akhenaton ; poétique ; texte ; voix ; flow

_{Cet article a été traduit du français vers le polonais par Dorota Walczak-Delanois et Yoana Ganowski.
Artykuł został przetłumaczony z języka francuskiego na język polski przez Dorotę Walczak-Delanois i Yoanę Ganowski.}