Belonging after 1948: Women’s Writing and the Changing Boundaries of Polish-Jewish Literature

Authors

DOI:

https://doi.org/10.26485/ZRL/2026/69.1/9

Keywords:

Polish-Jewish literature, women’s writing, minority literature, Bożena Keff, Viola Wein

Abstract

This article examines the problem of redefining Polish-Jewish literature after 1948, with particular attention to women’s writing as a privileged site for negotiating inherited identity, memory, and belonging. Building on earlier theoretical frameworks proposed by Władysław Panas and Eugenia Prokop-Janiec, as well as the concept of “minor literature” developed by Gilles Deleuze and Félix Guattari, the study argues that the traditional criteria of language and ethnic origin are no longer sufficient to describe postwar Polish-Jewish literary production. Instead, it proposes a dynamic, threefold model that combines language, cultural self-identification, and biographical ties to territory. The year 1948 — marked by the establishment of the State of Israel, mass migration, and the aftermath of the Holocaust -functions as a crucial historical and conceptual turning point, necessitating new classificatory distinctions, including the differentiation between Polish-Jewish and Polish-Israeli variants of literature written in Polish. These theoretical considerations are illustrated through close readings of prose by Bożena Keff and Viola Wein, whose works represent contrasting yet complementary post-Holocaust, second-generation perspectives. While Keff explores identity through spatial confinement, language, and post-memory rooted in Poland, Wein foregrounds emigration, displacement, and the temporal “freezing” of memory in Israel. Their texts reveal how women’s narratives articulate inherited trauma, negotiate minority subjectivity within the Polish language, and reconfigure the boundaries of national literature. Ultimately, the article demonstrates that contemporary women’s writing plays a central role in reshaping the definition and scope of Polish — Jewish literature in the postwar period.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Barcz Anna (2017), O rzece, która wylewa. Literatura i nowa pamięć o powodzi, „Teksty Drugie” nr 1.

Bożena Keff o dzieciństwie, rodzicach i żydowskiej tożsamości w rozmowie z Mikołajem Grynbergiem (2025), „Historia Mówiona Muzeum POLIN”, YouTube, www.youtube.com/watch?v=qVvo8TDPIl8 [dostęp: 2.02.2026].

Czapliński Przemysław (2024), Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976–2020, Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Deleuze Gilles, Guattari Félix (2024), Kafka. Ku literaturze mniejszej, przeł. A.Z. Jaksander, K.M. Jaksander, Wydawnictwo Eperons–Ostrogi, Kraków.

Długołęcka-Pietrzak Maria (2022), „Najbardziej zaklejone usta mają dzieci tych, którzy przeżyli” — epigenetyczna pamięć Bożeny Umińskiej-Keff w „Utworze o Matce i Ojczyźnie”, „Inskrypcje” z. 2(19), DOI: 10.32017/ip2022.2.6.

Famulska-Ciesielska Karolina (2008), Polacy, Żydzi, Izraelczycy. Tożsamość w literaturze polskiej w Izraelu, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.

Famulska-Ciesielska Karolina (2023), Between Warsaw and Jerusalem. Viola Wein, „Archives of Emigration” t. 3.

Gross Jan T. (2000), Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka, Pogranicze, Sejny.

Grzemska Aleksandra (2020), Matki i córki. Relacje rodzinne i artystyczne w autobiografiach kobiet po 1989 roku, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.

Hirsch Marianne (2008), The Generation of Postmemory, „Poetics Today” t. 29, nr 1.

Keff Bożena (2001), Postać z cieniem. Portrety Żydówek w polskiej literaturze od końca XIX wieku do 1939 roku, Sic!, Warszawa.

Keff Bożena (2008), Utwór o Matce i Ojczyźnie, Korporacja Ha!art, Kraków.

Keff Bożena (2024), Nieśmiertelny, Wydawnictwo Filtry, Warszawa.

Kogo widzą Polacy, kiedy widzą Żyda? (2023), red. M. Napiórkowski, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Warszawa, https://polin.pl/system/files/attachments/Kogo%20widz%C4%85%20Polacy%20kiedy%20widz%C4%85%20%C5%BByda.pdf [dostęp: 24.04.2026].

Literatura polsko-żydowska 1864–1918. Antologia (2018), red. Z. Kołodziejska-Smagała, M. Antosik-Piela, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Mach Anna (2014–2015), „Na początku była wojna”: postpamięć w utworach Evy Hoffman, Bożeny Keff, Ewy Kuryluk i Agaty Tuszyńskiej, „Literaturoznawstwo” nr 8–9.

„Niepokoje”. Twórczość Tadeusza Różewicza wobec Zagłady (2012), red. P. Krupiński, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa.

Panas Władysław (1996), Pismo i rana. Szkice o problematyce żydowskiej w literaturze polskiej, Wydawnictwo Dabar, Lublin.

Prokop-Janiec Eugenia (1992), Międzywojenna literatura polsko-żydowska jako zjawisko kulturowe i artystyczne, TAiWPN Universitas, Kraków.

Prokop-Janiec Eugenia (2013), Pogranicze polsko-żydowskie. Topografie i teksty, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Rychter Katarzyna (2024), Bożena Keff, „Nieśmiertelny”, Culture.pl, https://culture.pl/pl/dzielo/bozena-keff-niesmiertelny [dostęp: 22.04.2026].

Steffen Katrin (2011), „Żydowska polskość” jako koncepcja tożsamości w polsko-żydowskiej prasie okresu międzywojennego i jej dziedzictwo w „Naszej Trybunie” w latach 1940–1952 [w:] Żydowski Polak, polski Żyd. Problem tożsamości w literaturze polsko-żydowskiej, red. A. Molisak, Z. Kołodziejska, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa.

Tippner Anja (2016), Sensing the meaning, working towards the facts: drugie pokolenie a pamięć o Zagładzie w tekstach Bożeny Keff, Magdaleny Tulli i Agaty Tuszyńskiej, „Teksty Drugie” nr 1.

Wein Viola (1996), Mezalians, ODN, Olsztyn.

Wein Viola (2005), Rachmunes, Sic!, Warszawa.

Wein Viola (2011), Jerozolimskie morze, Zysk i S-ka, Poznań.

Wein Viola (2018), Kieliszek chleba, Werset, Lublin.

Żórawska-Janik Natalia (2019), Tożsamość uwikłana w pamięć i milczenie. O „Wyborze Anny” Marii Nurowskiej [w:] Milczę, więc jestem? Formy milczenia w literaturze XX i XXI wieku, red. A. Nęcka, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.

Żydowski Polak, polski Żyd. Problem tożsamości w literaturze polsko-żydowskiej (2011), red. A. Molisak, Z. Kołodziejska, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa.

Published

2026-05-25

How to Cite

Jeżak, G. (2026). Belonging after 1948: Women’s Writing and the Changing Boundaries of Polish-Jewish Literature. Zagadnienia Rodzajów Literackich The Problems of Literary Genres, 69(1). https://doi.org/10.26485/ZRL/2026/69.1/9

Issue

Section

Issue Theme — Articles