Próby biografii. Cztery strategie narracyjne w biografiach rosyjskich pisarzy autorstwa Wiktora Woroszylskiego

Abstrakt

This paper is an analysis of four of Wiktor Woroszylski’s biographical books in terms of the narrative strategies adopted in each of these biographies. The books taken into consideration are: Sny pod śniegiem (about the life of Michaił Sałtykow-Szczedrin), Życie Majakowskiego, Życie Sergiusza Jesienina (co-written with Elwira Watała) and Kto zabił Puszkina. Narration is recognized as the main category of biography, which responds with the text construction, author’s perspective, presentation of the hero, and the introducion of minor narratives (statements, dialogues, quotes). Additionally, narration is also the figure of understanding. On the one hand, it is connected with seeking the truth about another person, on the other hand, it could be also an attempt at the biographer’s self-understanding. Woroszylski uses such narrative strategies as incarnation, lighting, explanation and researcher-interpreter strategy. They present four ways of telling about the fate of the hero. They also show a different understanding of biography as a genre and the role of the biographer’s self. However, the analysis undertaken in this article is not intended to validate these strategies in terms of adherence to the principles that are crucial to a biography. Demonstrating differences and similarities between strategies reveals constant tendencies that are evident in Woroszylski’s biographical attempts. Moreover, it shows the author’s understanding of the genre. This paper tries to answer the question why the author repeatedly (not only in the mentioned books) returned to the issue of a Russian writer’s fate. What is also important is that each biography must be treated as an “unfulfilled project”. It emerges from the considerations that biography itself is a piece of work that cannot be separated from its author. It is included in the biography of the biographer, too. It means that the biography is a subject of reformulations affecting its construction, depending on the historical or political situation.

Bibliografia

Arno Anna, Czabanowska-Wróbel Anna, Kubica-Heller Grażyna, Szumna Małgorzata, Urbanowski Maciej, Walas Teresa, Wyka Marta, Pekaniec Anna (2018), Biografia: o atrakcyjności gatunku i jego pułapkach, „Nowa Dekada Krakowska”, t. 7, nr 2–3(36–37), s. 23–42, http://nowadekada.pl/wp-content/uploads/2013/03/Nowa-Dekada-Krakowska-2018-nr-2-3.pdf#page=25 [dostęp: 10.03.2021].

Całek Anita (2013), Biografia naukowa: od koncepcji do narracji. Interdyscyplinarność, teorie, metody badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Galant Arleta (2019), Biograf, czyli kto? Spór o Kapuścińskiego non-fiction, „Poznańskie Studia Polonistyczne”, nr 35.

Jarniewicz Jerzy (2010), Palec biografa, „Tygodnik Powszechny”, www.tygodnikpowszechny.pl/palec-biografa-145042 [dostęp: 10.03.2021].

Legeżyńska Anna (2019), Wystarczy mocno i wytrwale zastanawiać się nad jednym życiem… Biografistyka jako hermeneutyczne wyzwanie, „Teksty Drugie”, nr 1, s. 13–27.

Lejeune Philippe (1975), Pakt autobiograficzny, „Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacja”, nr 5 (23), s. 31–49, https://bazhum.muzhp.pl/czasopismo/202/?idno=4535 [dostęp: 3.03.2021].

Lisiecka Alicja (1964), Pokolenie „pryszczatych”, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Markowski Michał Paweł (2010), Cień biografa, „Tygodnik Powszechny”, www.tygodnikpowszechny.pl/cien-biografa-145068 [dostęp: 10.03.2021].

Nasiłowska Anna (2009), Biografie: zwrot biograficzny, „Dwutygodnik”, nr 16, www.dwutygodnik.com/artykul/553-biografie-zwrot-biograficzny.html [dostęp: 10.03.2021].

Nasiłowska Anna (2019), Porządki w bibliotece, „Teksty Drugie”, nr 1.

Owczarek Bogdan (1999), Poetyka powieści niefabularnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Pawletko Beata (2018), O literackich i translatorskich potyczkach Wiktora Woroszylskiego z cenzurą (z „Dziennikami” w tle), „Napis. Pismo poświęcone literaturze okolicznościowej i użytkowej”, t. XXIV, s. 326–343, www.researchgate.net/publication/334777901_O_literackich_i_translatorskich_potyczkach_Wiktora_Woroszylskiego_z_cenzura_z_Dziennikami_w_tle [dostęp: 1.03.2021].

Richter Jan Bronisław (1934), Zagadnienia biografiki współczesnej, Wydawnictwo Kasy im. Mianowskiego Instytutu Popierania Nauki, Warszawa.

Sławiński Janusz (1975), Myśli na temat: Biografia pisarza jako jednostka procesu historycznoliterackiego [w:] Biografia – geografia – kultura literacka, red. Ziomek J., Sławiński J., Instytut Badań Literackich, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk.

Sławiński Janusz (2008), Biografia [w:] Słownik terminów literackich, red. Głowiński M., Kostkiewiczowa T., Okopień-Sławińska A., Sławiński J., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków.

Szczęsna Joanna (1996), Wiktor Woroszylski o sobie i Rosji. Z W. Woroszylskim rozmawia J. Szczęsna, „Gazeta Wyborcza”, nr 83, https://wyborcza.pl/1,153803,301515.html [dostęp: 12.03.2021].

Ulicka Danuta (2001), Niektóre problemy poetyki Bachtina, „Teksty Drugie”, nr 6 (71).

Watała Elwira, Woroszylski Wiktor (1982), Życie Sergiusza Jesienina, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Woroszylski Wiktor (1983), Kto zabił Puszkina, Iskry, Warszawa.

Woroszylski Wiktor (1984a), Sny pod śniegiem, Wydawnictwo Literackie, Kraków – Wrocław.

Woroszylski Wiktor (1984b), Życie Majakowskiego, Czytelnik, Warszawa.

Woroszylski Wiktor (1987), Historie, Czytelnik, Warszawa.

Woroszylski Wiktor (2006), Moi Moskale. Wybór przekładów z poezji rosyjskiej od Puszkina do Ratuszyńskiej, Wrocław.

Woroszylski Wiktor (2020), Wiktor Woroszylski: jestem ofiarą literatury rosyjskiej. Rozmawiała Tatiana Bek [w:] Wykłady o literaturze rosyjskiej (Uniwersytet Latający 1978–1979), przyg. do druku P. Mitzner, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa.

Opublikowane
2021-12-16
Dział
Artykuły